བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་དག་རྣམས་སུ་གདུང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དྲུག་འཆད་སྐབས་ཞ༷ང་ཞུ༷ང་ནི་དམུ༷་རིགས་གཤེན་ལྷའི་གདུང་རྒྱུད་དང༌། བོད་ཡུལ་རུ་བཞི་ནི་གཉེན་རིགས་མཁའ་འགྱིང་གི་གདུང་རྒྱུད། རྒྱ་གར་ནི་ཤཱཀ་རིགས་གར་གསས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད། སོག་པོ་ནི་ཧོས་རིགས་གནམ་གསས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད། ཕྲོམ་གེ་སར་ནི་དཔོ་རིགས་གསས་རྗེའི་གདུང་རྒྱུད། རྒྱ་ནག་ནི་ཧ་ཤང་རྒོད་གསས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་བཅས་རྒྱས་ཤིང་གསལ་བར་འཆད་སྟེ། བོད་དང་ཞང་ཞུང་གཉིས་ནི་མི་རིགས་སོ་སོ་རུ་བཞག་ཡོད། དེ་བཞིན་ཕྱྭ་དམུ་གཙུག་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་རབས་འཆད་དུས་ཀྱང་ཞང་ཞུང་མི་རིགས་ཀྱི་འགྲོལ་ཕུགས་ནི་ལ་ལ་ཞིག་“ཕྱྭ་”རབས་སུ་གསལ་ཡང༌། བོད་རིགས་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་“གཙུག་”རབས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ནི་གཤེན་རབ་མི་བོའི་མཛད་མདོ་དག་གི་དགོངས་པའོ། །
ཡང་ཆེས་སྔ་བའི་བོན་གཞུང་རྣམས་སུ་མི་ལ་རིགས་རུས་བཞི་རུ་བགྲང་ཚུལ་གྱི་ཐ་སྙད་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་ལུགས་ལྟར་རྒྱལ་རིགས་དང༌། རྗེའུ་རིགས། བྲམ་ཟེའི་རིགས། དམངས་རིགས་བཅས་སུ་འདྲ་མཚུངས་བྱས་པའང་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་དག་གི་དབྱེ་ཚུལ་ནི་རྒྱ་གར་དང་མི་མཐུན་པར་བོན་གཞུང་ནང་གི་མི་རིགས་བཞི་པོ་དེ་ནི་འཛམ་གླིང་མི་རིགས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཁུལ་དུ་སྣང་ལ། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ཀློང་ཆེན་ཆོས་འབྱུང་ལས་“བཞི་པོ་དེ་རུ་འཛམ་གླིང་གི་མི་རིགས་ཐམས་ཅད་འདུ་བ་ཡིན་”ཞེས་ཀྱང་བཤད་པས། དེ་དག་གི་རབས་དང་རིམ་པ་ལ་དཔྱད་ཚེ་བོད་དང་ཞང་ཞུང་གཉིས་མི་ཁུངས་གཅིག་གི་གདུང་རྒྱུད་དུ་མི་གཏོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་ཚད་དུ་སྣང༌། ། འོན་ཀྱང་ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་སུ་“བཞི་པ་དེ་ལས་མི་རིགས་ཕལ་ཆེར་གྱེས་སོ་”ཞེས་ཀྱང་གསལ།
འོན་ཀྱང་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་ཚུད་ནས་བྱུང་བའི་རྒྱལ་རབས་དང་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་སུ་“མིའུ་གདུང་དྲུག་”ཅེས་གཙོ་བོ་སེ་ཁྱུང་དབྲ༷་དང༌། དམུ་ཚ་སྒ༷། ཨ་སྤོ་ལྡོང༌། ཨ་ཐང་འབྲུ༷་ཞེས་རྩ་བའི་རུས་ཚན་བཞི་ཡི་སྟེང་དུ་ལྷ་རིགས་རྒོ་བརྩིས་པས་རུས་ཚན་ལྔ་དང༌། དེ་སྟེང་དཔ༷འ་ཟླ་[ཧོར་]བསྣན་པས་རུས་ཚན་དྲུག་ཏུ་བརྩི་ཚུལ་སོགས་ཤུགས་ཆེར་ཁྱབ་ཡོད། དེ་ལྟར་ན་ཡང་གོང་གསལ་མིའུ་རིགས་བཞི་དང༌། རུས་ཆེན་སྡེ་ལྔ། མིའུ་གདུང་དྲུག་དེ་དག་རེ་རེ་ལའང་བགྲང་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ལུགས་ཤིན་ཏུ་མང་བས་ཡིད་རྟོན་ཕེར་བ་ཞིག་ནི་དེ་བས་ཀྱང་དཀོན་པར་གྱུར་ཡོད། གང་ལྟར་ཅུང་ཟད་གྲགས་ཆེ་བ་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་གླེང་ན། མིའུ་གདུང་དྲུག་དེ་ཆེ་ས་ནས་བོད་ཡུལ་རུ་བཞིའི་ཁྱིམ་མཚེས་སུ་གྱུར་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཕལ་ཆེ་བའི་ཡུལ་སོགས་རིགས་རུས་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྔོན་ཚུད་ནས་བོད་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་སྟོན་གྱིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཞང་ཞུང་གི་མི་རབས་དང༌། བོད་ཀྱི་ལྷ་རབས། རྒྱའི་ཐང་ཡིག་དག་ལ་གཞིགས་ཚེ་དེ་དག་ལས་གནད་དོན་གཞན་ཞིག་ཀྱང་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་ར་འཕྲོད་འབྱུང་བར་མངོན།
མིའུ་གདུང་དྲུག་དེ་ཁྱབ་ཆེ་སའི་དབང་དུ་འཇོག་ཚུལ་ནི། དང་པོ། དབུ་ནག་མིའུ་འདྲ་ཆགས་ ཞེས་ཆེ་དགུ་རིང་བཅུ་ཡིས་མཛད་པར་གསལ་བའི་ནང་“སེ་ཁྱུང་དབྲ་”ཞེས་འཁོད་པ་དེ་ལ་“བསེ་ཁྱུང་སྦྲ་”ཡང་ཟེར་མོད། གང་ལྟར་དེ་ལ་“སྦྲ་ཞང་ཞུང་”ངམ་“དབྲ་ཞང་ཞུང་”ཞེས་“དབྲ་” རིགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་“ཞང་ཞུང་”སྒོ་ཕུག་བར་གསུམ་ཐམས་ཅད་བཙུད་པར་བྱས་རུང༌། དེ་དག་ནི་ཏུང་ཧོང་གི་ཡིག་རྙིང་ལས་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་བྱུང་བའི་གཏམ་གསར་ཞིག་ཏུ་འཁུམས་སོ། ། “དབྲ་ཞང་ཞུང་”འདི་ལ་མིའུ་རིགས་བཞིའི་ལྷ་སེལ་ལྟར་ན་“སྨར་ཞང་ཞུང་”ཡང་ཟེར་རོ། །
གཉིས་པ། “དམུ་ཚ་སྒ་”ཞེས་པའི་“དམུ་”འདི་ནི་གདུང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་“དམུ༷་ཤག་ཧོས་དཔོ་རྒྱ་གཉན་”དྲུག་གི་“དམུ་”དེ་མིན་པར། “ཕྱྭ་དམུ༷་གཙུག་”གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་“དམུ་”དེ་ཉིད་ལ་འཇུག་སྟེ། རྩ་རྒྱུད་ཉི་ཟེར་སྒྲོན་མའི་ནང་ཕྱྭ་དམུ་གཙུག་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་རབས་གསུངས་སྐབས་“རྗེའུ་རིགས་ནི་སྒ༷་རིགས། རྟག་གཟིགས། བལ་པོ་གསུམ་ཞེས་པ་ནས་དེ་རྣམས་ནི་དམུ༷་རྒྱུད་དོ།” །ཞེས་གསུངས་པས་ངེས་ལ། “སྒ་”དེ་ལ་“རྒྱ་”ཡང་འབྲི་སྟེ། ལུང་གོང་མའི་དོད་དུ་བསྟན་འབྱུང་སྐལ་བཟང་མགྲིན་རྒྱན་ལས། “རྗེ་རིགས་རྒྱ༷་དང་ཏ་ཟིག་བལ་པོ་གསུམ།” །ཞེས་ཀྱང་གསལ་བས་སོ། །དེ་བཞིན་“དམུ་ཚ་སྒ༷་”འདི་ལའང་བན་དེ་དང་བོན་པོ་གཉིས་ཀའི་གཞུང་དུ་སྐབས་འགར་“རྒྱ༷་དྲང་རྗེ་”ཞེས་ཀྱང་གསལ་བས། “སྒ་”རིགས་ནི་ཅིས་ཀྱང་“རྒྱ་”རིགས་ལའང་འཇུག་པའི་ཁུལ་དུ་སྣང་སྟེ། དུང་དཀར་བས་དྲང་གར་རྗེ་དང་དྲང་རྗེ་ཕ་ལྔའི་ཡུལ་དེ་མདོ་ཁམས་ཤར་རྒྱུད་ལ་ཚོད་དཔག་བྱེད་པ་བཞིན། གངས་རིའི་དཀར་ཆག་ལས་ཀྱང༌། “སྨད་མདོ་གམ་སྒང་དྲུག་རྒྱ༷་ན༷ག་གི་ཡུལ།” ཞེས་བྱུང་བས་སོ། །འོན་ཀྱང༌། དེ་ནི་ཆེས་སྔ་བའི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་མ་གཏོགས། ཡོངས་གྲགས་སུ་དེ་ལྟར་“སྒ་”རིགས་དང༌། “རྒྱ་”རིགས། “རྒྱལ་”རིགས་སོགས་ཅི་ཞིག་བྱས་རུང་འབབ་ས་ནི་སྲོང་བཙན་སྐབས་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་བོད་རྒྱའི་དབར་གྱི་རྒྱལ་ཕྲན་“འ་ཞ་” ཞེས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཁུངས་ལུང་ཤིན་ཏུ་ནས་མང་ངོ༌། ། འོན་ཀྱང་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལྟར་ན་“རྒྱ་དྲང་རྗེ་”འམ་“དྲང་གར་རྗེ་”ནི། “འ་ཞ་རྗེ་”ལས་ལོགས་སུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་ཡང་ཡང་མངོན་ལ། མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ལའང་དེ་བཞིན་གསལ། འ་ཞའི་ཡུལ་ནི་རྨ་པོམ་ར་མན་ཆད་ཀ་ཐང་ཀླུ་ཚེས་ཡན་ཆད་ན་ཡོད་པར་གསལ། དེ་ལྟར་རྒྱ་བོན་ཟིང་པ་མཐུ་ཆེན་སོགས་ནི་དེ་ཕྱོགས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་རུས་རྒྱ་ཡིན་པས་ལུང་རིག་མཐུན་ནོ། །
གསུམ་པ། “ཨ་སྤོ་ལྡོང་”ལ་ཡོངས་གྲགས་སུ་“ལྡོང་མེ་ཉག་”ཅེས་སུ་བརྗོད་པ་ལྟར་“ལྡོང་རིགས་”ནི་“མེ་ཉག་”ཁུལ་གྱི་མི་རྒྱུད་ལ་ངོས་འཛིན་”པའང་མང༌། འོན་ཀྱང་ནམ་མཁའི་ནོར་བུས་“ལྡོང་རིགས་”ནི་“ཆཱང་”རིགས་ལ་ངོས་བཟུང་མཛད་པ་བཞིན། བོན་གཞུང་རྣམས་སུ་“ལྡོང་གི་སྐད་”དང་“མེ་ཉག་གི་སྐད་”གཉིས་སོ་སོར་བསྟན་པ་ལ་དཔྱད་ཚེ་གནས་ལུགས་ཆེ་བར་སྙམ། གང་ལྟར་
|