སྲུང་མདུད་ཀྱི་མཚོན་དོན་དང་ཕན་ནུས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།

བཅས་ནས་ལག་ལེན་བྱེད་ཐབས་ཅུང་ཟད་རེ་འཆད་པར་འདོད། དེ་ཡང་། ཟང་གཏེར་མཁའ་འགྲོ་སྐལ་བཟང་གི་ཁྲིད་གཞུང་ལས། “ཚོན་སྣ་ལྔའི་སྐུད་པ་ལ་ཡུམ་ལྔའི་༼༡སྐལ་པ་བཟང་མོ། ༢ནེ་སླས་རྒྱལ་མོ། ༣ལན་བརྒྱད་རྒྱལ་མོ། ༤ཚངས་སྟང་རྒྱལ་མོ། ༥ཏིང་ནམ་རྒྱལ་མོ།༽སྔགས་མདུད་བྱས་ནས། གླ་བ་དང་སིན་དྷུ་ར་དང་། སྤོས་དྲི་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བྱུག་པ་བྱས་ལ། བསྭོ་ཨཱོྃ་མ་མ་ཧ་ར་བྲུྃ་སྤུངས་གཤེན་པོ་བདག་ལ་སྲུངས་ཤིག བྱ་བ་བཟླས་ལ་གདག དེ་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་གོ་བགོ་བའོ།” །ཞེས་གསུངས་པས་དེ་ནི་སྐུད་པ་ཁ་དོག་དཀར་སེར་དམར་ལྗང་སྔོན་པོ་ལྔ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ཏེ་མདུད་པ་བྱེད། དེ་ལ་སྔགས་དང་སྨན་སྣས་བྱུག་པ་བྱས་པ་སྐེ་ལ་འདོགས་པ་དེའོ།། དེ་ཡང་དང་པོ་སྒྲུབ་གཞུང་ལྟར་མཁའ་འགྲོ་རིགས་ལྔའི་སྔགས་དང་ཚིག་དོན་བཞིན་དམིགས་པ་བྱེད་ནས་གཟུངས་སྔགས་ཀྱིས་སྲུང་བ་བསྒྲུབ་དགོས་པ་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་ཡིན། །འདི་ནི་སྐལ་བཟང་ནང་སྒྲུབ་ནས་དངོས་བསྟན་གྱི་གོ་བགོ་རྣམ་པ་བཞིའི་༼༡ཏིང་འཛིན་དགོངས་པའི་གོ་བགོ་བ། ༢ཕྱག་རྒྱའི་གོ་བགོ་བ། ༣ལུས་ཀྱི་གོ་བགོ་བ། ༤ལྟ་བའི་གོ་བགོ་བ།༽ནང་ནས་ལུས་ཀྱི་གོ་བགོ་བ་དེ་བསྟན་པ་ཡིན། གོ་བགོ་ཞེས་པ་དཔེར་ན་ལུས་སྐྱོབ་ཆེད་དུ་གོས་བགོ་དགོས་པ་དང་། སྲོག་སྐྱོབ་ཆེད་དམག་སར་རྨོག་དང་གོ་ཁྲབ་ཕབ་སོགས་བགོ་དགོས་པ་ནང་བཞིན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོའི་སྟེང་ནས་བར་ཆད་བསྲུང་བར་སྲུང་བྱེད་དངོས་པོའི་དམིགས་རྟེན་སྲུང་བ་བགོ་དགོས་པའི་ནང་ནས་སྲུང་མདུད་འདི་ཉིད་དེ་དག་གི་ཆ་ཤས་ཞིག་ཏུ་རྩི་བཞིན་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་བཀའ་འགྱུར་མདོ་སྡེ་པོད་༼༦༩༽ལྷ་ཡི་བོན་ཕན་བྱེད་ཀྱི་གཟུངས་སྡེ་ལྔ་པའི་ནང་སྲུང་བའི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཞིག་གི་ལག་ལེན་བྱེད་ཚུལ་ཞིབ་རྒྱས་སུ་ཡོད་པ་ལས་འདིར་དཔེ་མཚོན་གྱི་ལུང་ཙམ་མ་གཏོགས་རེ་རེའི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཡིག་ཚོགས་མང་བས་འདིར་དྲངས་མེད། དེ་ཡང་མདོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཤོག་ཨང་༼༡༥༧༽ནས། “གང་ཞིག་ལུས་ལ་གདོན་ཡོད་པས། །དེ་ལ་སྲུང་བའི་རིམ་པ་ནི། །ཚོན་གྱི་སྐུད་པ་སྣ་ལྔ་ཡིས། །སྲུང་བའི་མདུད་པ་བྱས་ནས་ནི། །གདོན་ཆེན་དེ་དག་ཞི་བར་འགྱུར།” །ཞེས་ཚིག་བཤད་འདིའི་སྔོན་དུ་སྲུང་བའི་གཟུངས་སྔགས་ཡོད་པ་དང་རིམ་བཞིན་ཕན་ཡོན་དང་བྱེད་ནུས་བཅས་གསལ་བར་བསྟན་ཡོད་པས་དེ་དག་ལ་དད་གུས་དང་ལག་ལེན་གནང་མཁན་ཡོད་ཚེ་དེར་ཞིབ་གཟིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཁྱེན་རྟོགས་མཛད་རྒྱུའི་སྐུལ་མ་ཞུ་བཞིན་ཡོད། ཡང་༼ཡོངས་འཛིན་སྨྲ་བའི་དབང་པོས་གསུངས་པའི་སྲུང་མདུད་སྐོར་ནས་དྲངས་པ་ཡིན། མཆན།༽ “སྐྱབས་སྟོན་རིན་ཆེན་འོད་ཟེར་གྱིས་མཛད་པའི་རྒྱུན་ཁྱེར་ནར་མའི་ཉམས་ལེན་ལས། ལུས་སྲུང་བ་དང་། གོ་བགོ་བ་གཉིས་ལས། གོ་བགོ་ལ། ལུས་དང་། གསུང་དང་། ཐུགས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། འཕྲིན་ལས་བཅས་ལྔ་ལས། དེ་ཉིད་ལས། ཡོན་ཏན་རྫས་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་ཚོན་ཐག་ལ་དྲི་སྔགས་ཀྱིས་མདུད་རྒྱས་བཏབ་ལ་ལུས་ལ་བརྟེན་ནོ། །འཕྲིན་ལས་ཚིག་བཤད་གོང་གི་ཡེ་ཤེས་སྲ་བརྟན་ལ་འདུས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པས། ཚོན་ཐག་ཅེས་ཁ་དོག་ཅན་གྱི་སྐུད་པ་ལ་དྲི་དང་སྔགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ནས་མདུད་པ་བརྒྱབ་པ་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ་འདོགས། དེ་ལ་སྔགས་ནི། ཡེ་ཤེས་སྲ་བརྟན་འབར་བ་འཆི་མེད་སྐུ། །གནོད་བྱེད་འཁྲུལ་པས་དེ་ལ་བསྐྱད་དུ་མེད། །བསྭོ་ཐོ་ཡེ་ཐུན་ཨ། ཞེས་བརྗོད་ཀྱིན་མདུད་པ་ལ་ཕུ་བཏབ་པའོ།།” ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ཚིགས་བཤད་སྔགས་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བྱེད་ཐབས་ལག་ལེན་དང་བཅས་པ་གསལ་ཤེས་ཐུབ་པ་ཡིན།

      ད་ནི་སྔོན་གླེང་གི་མཇུག་སྐྱོང་སྟེ་ལྟར་སྲུང་མདུད་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཐོག་ནས་བཤད་ན། དམུ་རྒྱལ་ཉི་མས་མཛད་པའི་ཟབ་ལམ་དབང་གི་རྒྱ་མཚོ་༼ཕྱི་པར་༽ལྡེབས་ངོས་༼༡༠༢༤༽ནས། “སྲུང་སྐུད་ཡི་དམ་དུ་བསྐྱེད་ལ། གསང་མཆོག་ཡི་དམ་གཡུང་དྲུང་འགྱུར་མེད་སྐུ། ། བཙན་པོའི་གོ་ཆ་སྲུང་བའི་མཁར་བརྩེགས་པས། །བདུད་དང་སྲིན་པོ་ལོག་འདྲེན་གཡུལ་འཇོམས་ཤོག །བསྭོ་ཨཱོྃ་པུས་པ་ལི་དྷ་བ་དྷི་ལ་སྭཧྭ།” ཞེས་གསུངས་པ་འདིས་སྲུང་སྐུད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡི་དམ་དུ་བསྐྱེད་ནས་སྐེ་དང་དཔུང་པ་གང་རུང་ལ་གདགས་དགོས་པ་དང་། ཡི་དམ་དེ་ཉིད་རང་དང་དུས་ཀུན་འབྲལ་མེད་དུ་བཞུགས་ཞིང་རང་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱི་ནང་གསང་བའི་བར་ཆད་དང་ལོག་འདྲེན་གང་གིས་ཀྱང་བསྐྱེད་དུ་མི་ཚུགས་པར་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་ཡོད་པའི་མདུན་པ་གཏོང་བ་དང་དམིགས་རིམ་བརྟན་པོ་བཟུང་དགོས་པར་བསྟན་པ་ཡིན། དེ་ཡང་སྐུད་པ་ནི། “ཡོངས་འཛིན་ཆེན་མོས་འདིར་མ་གསལ་ཡང་སྲུང་སྐུད་སྔོན་པོ་ཞིག་དགོས་པ་གསུངས་སྲོལ་འདུག” ཅེས་གསུངས་པར་བརྟག་ན་སྲུང་སྐུད་འདི་ནི་གསང་མཆོག་ཡི་དམ་རྒྱལ་པོའི་དམིགས་རྟེན་དུ་བྱེད་དགོས་པར་བརྟེན་ལྷ་ཡི་སྐུ་མདོག་དང་མཐུན་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པར་སྙམ། གཤམ་གྱི་ལུང་ནས་སྲུང་སྐུད་ཀྱི་ཁ་དོག་ནག་པོ་ཞིག་གསུངས་འདུག་ཀྱང་འདི་ནི་གོ་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཙམ་ལས་དོན་ལ་འགལ་བ་མེད་པར་སེམས། གང་ཞེ་ན་མ་རྒྱུད་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྐུ་མདོག་མཐིང་འབྲང་ནམ་མཁའ་དག་པའི་མདོག་ཅེས་དང་། དགོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ལྷ་གསང་མཆོག་མཐར་ཐུག་རྒྱལ་པོ་སྐུ་མདོག་མཐིང་ནག་ཅེས་གསུངས་པས་མངོན་རྟོགས་ཀྱིས་སྔོ་ཤས་ཆེ་བར་བསྟན་པ་དང་། དགོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ནག་ཤས་ཆེ་བར་བསྟན་པའི་ཁྱད་པར་ཙམ་ཡིན།

     ཡང་མ་རྒྱུད་དབང་ཆོག་སྣང་བ་རྩལ་གྱི་འཁོར་ལོ་༼གཤེན་ཉི་མ་༽ལྡེབས་ངོས་༼༡༢༧༣༽ནས། མཁའ་འགྲོ་རིགས་ལྔའི་དབང་སྐུར་གྱི་མཇུག་ཏུ་གནང་བ་སྦྱིན་པའི་སྐབས་སུ་འདི་ལྟར། “སྲུང་མདུད་ནག་པོ་མདུད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དར་དམར་ཡིག་འབྲུ་ལྔས་བརྒྱན་པ་བྱས་ལ་འདི་ལྟར་བརྗོད། གསང་མཆོག་ཡི་དམ་འགྱུར་མེད་གཡུང་དྲུང་སྐུ། །བཙན་པའི་གོ་ཆ་སྲུང་བའི་མཁར་བརྩིགས་པས། །བདུད་དང་སྲིན་པོ་ལོག་འདྲེན་གཡུལ་འཇོམས་ཤོག །བསྭོ་པུས་པ་ལི་དྷ་བ་དྷི་ལ་སྭཧྭ། །ཀྱེ་མ་འོད་མཚོ་མཁའ་འགྲོ་རྒྱ་མཚོའི་དབང་། །གསང་བའི་བརྡའ་ཡིག་དངོས་གྲུབ་ཀུན་འབྱུང་གཏེར། །ཁམས་གསུམ་དབང་དུ་སྡུད་པའི་མངའ་ཐོབ་ཤོག །བསྭོ་ཨཱོྃ་ས་ཧ་ནི་རི་དྷ་ཀི་ནི་སྭཧྭ།” ཞེས་གསུངས་འདུག་པ་འདི་ནི་གོང་བཤད་ལྟར་ཁ་དོག་ཙམ་ལས་སྲུང་སྐུད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་བསྐྱེད་བསྒོམ་གྱི་དམིགས་པ་འདྲ་ཡང་དམིགས་བསལ་འདིའི་སྐབས་སུ་མཁའ་འགྲོ་རིགས་ལྔའི་གསང་སྔགས་དང་དར་དམར་བཅས་ལྷན་དུ་སྦྲགས་དགོས་པར་གསུངས། དེས་ན་གསང་མཆོག་མཐར་ཐུག་རྒྱལ་པོ་སྐུ་རྐྱང་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཡུམ་ཀྱེ་མ་འོད་མཚོ་དམིགས་རྟེན་དུ་དར་དམར་དང་དེའི་དཀྱིལ་དུ་གསང་སྔགས་ཨཱོྃ། ཤར་དུ་ཐུགས་རྗེ་ཚད་མེད་མ་དམིགས་རྟེན་གྱི་གསང་སྔགས་སུ་ས། བྱང་བྱམས་པ་ཚད་མེད་ལ་ཧ། ནུབ་ཏུ་དགའ་བ་ཚད་མེད་ལ་ནི། ལྷོ་རུ་བཏང་སྙོམས་ཚད་མེད་ལ་རི་བཅས་གསང་སྔགས་ཀྱི་དམིགས་རྟེན་ ལ་བརྟེན་ནས་གསང་མཆོག་ཡབ་ཡུམ་དང་མཁའ་འགྲོ་རིགས་ལྔ་བཅས་པས་བདག་ལུས་