༼དམུ་རིགས་གཤེན༽གྱི༼དམུ༽ལས་འཕྲོས་ཏེ་༼དམུ༽ཡི་རིགས་རུས་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་ལ་སྔོན་འགྲོའི་རགས་དཔྱད།

        "དམུ་"མིང་ཐོགས་པ་ཕན་ཚུན་ཆེ་ས་ནས་དབྱེ་ཞིང་གསེས་ན། 'ཕྱ་དམུ་གཙུག་'གསུམ་གྱི་"དམུ་"དང༌། 'དམུ་རིགས་གཤེན་'གྱི་"དམུ།" 'དམུ་བདུད་བཙན་'གསུམ་གྱི་"དམུ།" 'དམུ་ཚ་སྒ་'ཡི་"དམུ་"བཅས་བཞིར་སྣང་མོད་ཀྱང༌། ཕྱིས་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སུ་འདི་དག་ཕན་ཚུན་ཁྱད་མེད་དུ་གླེང་བའི་འཛོལ་འཆུག་གིས་ད་སྐབས་ཞིབ་བཤད་བྱེད་པར་དཀའ་བའི་གནས་སུ་བཏང༌།
     དང་པོ། 'ཕྱ་དམུ་གཙུག་'གསུམ་གྱི་"དམུ་"ནི། སྲིད་པ་ཡེ་སྨོན་རྒྱལ་པོ་དང༌། ཆུ་རླུང་རྫུ་འཕྲུལ་མོ་བསྡེབས་པ་ལས། ཕྱ་རྗེ་སྒམ་པོ་དང༌། དམུ་རྗེ་བཙུན་པོ། གཙུག་རྗེ་ཨོག་ཀོ་བཅས་སྲས་གསུམ་བྱུང་བའི་བར་པ་དམུ་རྗེ་བཙུན་པོ་དང་ལྷ་མོ་འོད་གསལ་མ་བཤོས་པ་ལས། དམུ་ཡི་རྒྱལ་རིགས་དང༌། རྗེ་རིགས། བྲམ་ཟེའི་རིགས། དམངས་རིགས་བཅས་བཞི་བྱུང༌།1 དམུ་ཡི་རྒྱལ་རིགས་ལ་དབྱེ་ན་འཁོར་ལོ་དབང་བསྒྱུར་དང༌། དྲུམ་ཤིང་བཅུད་འཐུང༌། གཡུང་དྲུང་ཁྱིམ་བདུན། མེ་ཏོག་སྦུབས་གནས་བཞི། འཁོར་ལོ་དབང་བསྒྱུར་གྱི་མི་ལ་གདུང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དྲུག་སྟེ། དམུ་རིགས་གཤེན་དང༌། ཤཱཀ་རིགས་གར་གསས། ཧོས་རིགས་གནམ་གསས། དཔོ་རིགས་གསས་རྗེ། ཧ་ཤང་རྒོད་གསས། མཁའ་འགྱིང་གཉན་གསས་ཞེས་«གཟི་བརྗིད་»དང་«ཉི་སྒྲོན།» «དམུ་གཤེན་གདུང་རབས་»དང་«ཡ་ངལ་གདུང་རབས་»སོགས་ལས་འཆད། དེས་ན་"དམུ་ཐག་"དང་"དམུ་སྐས་"རྣམས་ཀྱང་ཐོག་མར་འདི་དག་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་ཞིག་ཏུ་སྣང༌།
     གཉིས་པ། 'དམུ་རིགས་གཤེན་'གྱི་"དམུ་"ནི། གདུང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དྲུག་གི་ནང་ཚན་གྱི་"དམུ་"སྟེ། གཤེན་རབ་མི་བོའི་གདུང་རྒྱུད་དངོས་ཀོང་ཚ་གཡུང་དྲུང་དབང་ལྡན་ནས་གཤེན་སྒུར་ཀླུ་དགའ་དང་ད་ལྟའི་གཤེན་སྲས་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་བར་དུ་ཟམ་མ་ཆད་པར་བྱུང་བའི་རུས་རྒྱུད་འདི་ཁོ་ནའོ། །
      གསུམ་པ། 'དམུ་བདུད་བཙན་'གསུམ་གྱི་"དམུ་"ནི། ལྷ་མིན་ལ་དབྱེས་ན་ཡར་གཡེན་བཅུ་གསུམ་དང༌། བར་གཡེན་དགུ། ས་གཡེན་བཅུ་གཅིག་བཅས་"གཡེན་ཁམས་སོ་གསུམ་"2དུ་བྱུང་བའི་ཡར་གཡེན་གྱི་ནང་ཚན་'དམུ་བདུད་བཙན་'གསུམ་ཞེས་པའི་"དམུ་"སྟེ། "དམུ་ཆུ་"སོགས་ཀྱི་ནད་བདག་དང༌། "དམུ་གབ་འོན་འཐིབས་"ལ་སོགས་སྒྱུར་བར་བྱེད་པས་མི་རྣམས་འཇིགས་ཤིང་སྔངས་སའི་མི་མིན་གདོན་རིགས་ཤིག་ལ་གོ། །
      བཞི་པ། 'དམུ་ཚ་སྒ་'ཡི་"དམུ་"ནི། ཕྱིས་སུ་གྲགས་ཆེ་བའི་"མིའུ་གདུང་དྲུག་"ཅེས་པའི་ནང་གསེས་ཀྱི་"དམུ་"སྟེ། དོན་དངོས་སུ་"དམུ་"ཡི་ཚ་བོ་"སྒ་"ཡི་རུས་རྒྱུད་ལྟ་བུར་གོ་བ་རྒྱས་པར་འོག་ཏུ་འཆད་དོ། །
      འགའ་ཞིག་གིས་འདི་བཞི་ལ་"སྨུ་"དང༌། "རྨུ།" དེ་བཞིན་"དམུ་"ཞེས་སོ་སོར་བྲིས་ཏེ་མིང་གི་དག་ཆའི་ཁྱད་པར་ལས་དབྱེ་ཚུལ་བྱེད་པ་ནི་མ་ངེས་ཏེ། དཔེ་རྙིང་རྣམས་སུ་དེ་དག་ཅི་དགར་བྲིས་ཡོད་པས་སོ། །དེའི་ནང་ནས་"རྨུ་"དང་"དམུ་"གཉིས་ནི་བརྡ་གསར་རྙིང་གི་ཁྱད་པར་ཙམ་བྱེད་ལུགས་ཤིན་ཏུ་མང་བས་སོ། །
དམུ་རིགས་གཤེན།
     'དམུ་རིགས་གཤེན་'གྱི་"དམུ་"འདི་ནི། གཤེན་རབ་མི་བོའི་གདུང་འདི་ཁོ་ནར་འཇུག་ཅིང༌། གཤེན་རབ་ཀྱི་སྲས་རྒྱལ་ས་འཛིན་པ་ནི་ཀོང་ཚ་གཡུང་དྲུང་དབང་ལྡན་ཡིན་ཞིང༌། ཀོང་ཚའི་སྲས་འོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ནས་སྣང་མདོག་བར་དུ་རྫོགས་པའི་གདུང་ནི་"ཆུང་རྒྱུད་"དང༌། ཀོང་ཚའི་སྲས་ཐོག་གི་རྒྱལ་པོ་ནས་དྲན་པའི་བར་དུ་རྫོགས་པ་ནི་"འབྲིང་རྒྱུད།" ཀོང་ཚའི་སྲས་འབྲུག་གི་རྒྱལ་པོ་ནས་གཤེན་སྒུར་ཀླུ་དགའ་དང་དེ་རྗེས་དཔོན་གསས་འཛམ་གླིང་བར་དུ་གནས་པ་ནི་"ཆེ་རྒྱུད་"3ཅེས་སུ་གྲགས་པ་ལྟར་རོ། །འོན་ཀྱང༌། «ཀེ་ཏ་ཀ་»ལས་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ནང་"དམུ་གཤེན་གདུང་རབས་འོག་མིན་གྱི་གནས་སུ་བསྡུས་"4པའི་སྐོར་ཞིག་ཀྱང་གསལ་འདུག་པས། ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་གཏམ་ཞིག་མིན་སྟབས་དགོངས་གཞི་ཅི་ཡིན་དཔྱད་བྱའི་གནས་སུ་སྣང༌།
ཡིག་རྙིང་ཕལ་མོ་ཆེའི་ནང་"ཞང་པོ་དམུ་ཡི་ཡུལ་"ཞེས་པ་དེ་"ཞང་ཞུང་"ལ་བྱས་ཡོད་པས། གལ་ཏེ་"དམུ་"འདི་'དམུ་ཚ་སྒ་'ཡི་"དམུ་"ཡིན་ན། བོད་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་དཔོན་བློན་ཏེ། 'ཆེ་དགུ་རིང་བཅུ་'5ཞེས་སུ་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པར་གསལ་བའི་ཡིག་རྙིང་«དབུ་ནག་མིའུ་འདྲ་ཆགས་»6དང་མཐུན་པར་«སྲིད་རྒྱུད་»ལས། "དབྲ་ཞང་ཞུང་རིགས་ལ་དྲིན་ཆེའོ།"7 །ཞེས་གསུངས་པས་འགལ། ཡང་'དམུ་བདུད་བཙན་'གསུམ་གྱི་"དམུ་"ལ་བྱས་ཚེ། «ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་»ལས་"གཉན་ཞང་ཞུང་"དང་«ཀེ་ཏ་ཀ་»ལས་"ཞང་ཞུང་གཉན་"8ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པས་བརྟག་བྱའི་གནས་སུ་གྱུར།
     'དམུ་རིགས་གཤེན་'གྱི་"དམུ་"འདི་ནི་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལ་བོད་སྐད་དུ་"གཤེན་"ཞེས་གོ་བར་བོན་གཞུང་ཀུན་ཞལ་མཐུན་པར་གླེང་ཡོད་པས། གཡེན་ཁམས་ཀྱི་"དམུ་"དང་འབྲེལ་བ་མེད་དགོས་པ་ལྟ་བུར་མཐོང༌། འོན་ཀྱང་"དམུ་"མིང་ཐོགས་པ་འདི་དག་གི་དབར་ཕན་ཚུན་དབྱེ་ཚུལ་གྱི་དབང་གིས་སམ་གཞན་ཡང་རྒྱུ་མཚན་རེ་འགའི་རྐྱེན་ཏེ། གུ་རིབ་དང༌། ཡང་སྟོན། སྨོན་རྒྱལ། སྐམ་ཚང༌། ཀརྨ་པ།9 སེ་ཞིག སྣང་ཞིག་སོགས་ཀྱིས་གཙོས་པའི་"སྒ་"རིགས་ཡོད་ཚད་སྐབས་འགར་'དམུ་རིགས་གཤེན་'གྱི་"དམུ་"འདི་ཡིན་མདོག་སྐོར་མཇལ་རྒྱུར་སྣང་བས། དེ་དག་གི་ཡིན་ཚུལ་འགའ་ཞིག་ལ་ཅུང་ཟད་བརྟགས་པར་འདོད་དོ། །
ཡ་ངལ་ལམ་ཡང་སྟོན་གྱི་སྐོར།
      "ཡང་སྟོན་"ནམ་"ཡ་ངལ་"རྣམས་ལ་ཡོངས་གྲགས་སུ་"རྒྱལ་གཤེན་ཡ་ངལ་"10ཞེས་འབོད་པ་འདི་ཡང་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་གཤེན་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འདོགས་པས། 'དམུ་རིགས་གཤེན་'དང་རུས་འབྲེལ་མེད་དམ་སྙམ་པའི་བློ་དོགས་འགའ་ཞིག་བྱུང་མྱོང་ལ། དེ་ལྟར་བསམ་པའི་མུར་བསམ་ཞིབ་འདི་ཉིད་དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་བྱའི་ལུང་ཚིག་འགའ་ཡང་རིམ་གྱིས་མངོན།
དེ་ཡང་«ཀུན་མཁྱེན་གྱི་རང་རྣམ་»ལས། "ཡང་ཡ་ངལ་གྱིམ་གོང་བ་གཤེན༷་སྲ༷ས་ཀོང་ཚ་གཡུང་དྲུང་དབང་ལྡན་གྱི་གདུང་རྒྱུད་ཡ༷ང་སྟོན༷་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན།"11 ཞེས་