༼དམུ་རིགས་གཤེན༽གྱི༼དམུ༽ལས་འཕྲོས་ཏེ་༼དམུ༽ཡི་རིགས་རུས་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་ལ་སྔོན་འགྲོའི་རགས་དཔྱད།

གསུངས་ཤིང༌། དེའི་སྒང་ལ་སྒ་སྟོན་གྱིས་ཀྱང༌། "རྐོང་ཟ་ཁྲི་ལྕམ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པ་ལ། གཤེན༷་བུ་རྐོང༷་ཚ༷་སྟེ། ཡ༷་ང༷ལ་གྱི་གདུང་ངོ༌།"12 །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པར་མངོན་པས། དེ་དག་ལ་གཏན་ཚིགས་ཤིག་ནི་ངེས་ཅན་དུ་བདོག་པར་སྙམ་པའི་མོད་དེ་དག་གི་ཁུངས་དང་རྒྱུ་མཚན་འཚོལ་སྐབས་«མདོ་འདུས་»ལས། "ཤེས་རབ་ལམ་གྱིས་དགྱེས་སྡེ་མོ། །བདུད་ཀྱིས་གཤེན་རྟ་འཕྲོག་པའི་ཆམ། །རྐོང་བཟའ་ཁྲི་ལྕམ་བླང༌། །གཤེན་བུ་རྐོང༷་ཚ༷་འཁྲུངས། །མི་རྒྱུད་དེ་ལས་གྲོལ། །ཡ༷་ང༷ལ་གྱིམ༷་གོང༷་ལགས།"13 །ཞེས་པ་ཞིག་ཀྱང་མཇལ་བས། "ཡ་ངལ་"འདི་བ་'དམུ་རིགས་གཤེན་'གྱི་རུས་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་བཀའ་དང་བཀའ་བརྟེན་གཉིས་ཀའི་ནང་དུའང་གསལ་འདུག་སྙམ་པ་ཞིག་ཀྱང་ཚོར།
     འོན་ཀྱང་ཆེས་ཡ་མཚན་པ་ཞིག་ནི། "ཡང་སྟོན་"གྱི་རྒྱུད་འཛིན་པ་དག་གིས་དེ་དག་འཐད་ལྡན་དུ་མི་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང་སྟེ། ཡང་སྒོམ་མི་འགྱུར་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། "གསེར་མི་འདི་ནི་ཡ་ངལ་སྲིད༷་པ༷འི་གཤེན༷། །ཐབ་གཞོབ་འཁོན་གསུམ་ཐུབ་པ་ལེགས།"14 །ཞེས་པའི་སྐབས་སུ་ཐུགས་དོགས་དང་བཅས་ཏེ། "གྱིམ༷་གོང༷་སྲིད༷་པ༷ར་ཞིབ་དགོས།" ཞེས་པའི་མཆན་འགྲེལ་ཞིག་«རྒྱལ་གཤེན་ཡ་ངལ་གྱི་གདུང་རབས་»སུ་བསྐྱོན་འདུག་པས་སོ། །
    དེ་ལྟར་ནའང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བལྟས་ཚེ་ཀུན་མཁྱེན་གྱིས། "ཡང་ཡ་ངལ་གཤེན་གྱི་གདན་ས་ཚར་ཁ་ཕུན་ཚོགས་གླིང༌།"15 ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། "ཡ་ངལ་"ཐུག་ཚད་ལ་"གཤེན་" ཞེས་སྦྱོར་ཚུལ་ལ་བརྟགས་ན། མཁས་པ་ཆེན་པོས་ནན་གྱིས་གསུངས་པའི་ལུང་ཚིག་འདིར་གོ་བ་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ལོས་ཡོད་སྙམ་པའང་སེམས་སོ། །
གཉིས་སུ་ནི་"ཡང་སྟོན་"གྱི་གདན་ས་གཙོ་བོ་'བདེ་ལྡན་བསམ་གླིང་གཏན་གླིང་'ངམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་"དོལ་པོ་བསམ་གླིང་དགོན་པ་"རུ་འབོད་པ་དེའང་དངོས་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་སུ་"གཤེན་ཚང་"དང་འབྲེལ་ཆེ་བས་མ་ཚད། འདི་ཉིད་"གཤེན་ཚང་རི་རྒྱལ་དགོན་"གྱི་བུ་དགོན་ནམ་དགོན་ལག་ཡིན་པའི་ཡིག་ཆའང་ད་ལྟ་"བསམ་གླིང་དགོན་"དུ་བཞུགས་ཡོད་པས་ཅིས་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ནི་མཆིས་སོ་སྙམ།
    གཞན་ཡང་ད་དུང་སྐུ་གཤེན་"མཚེ་མི་"དང་"སྣང་མདོག་"གི་ལོ་རྒྱུས་རབ་རིབ་དག་ལས་"ཡ་ངལ་"འདི་"དམུ་གཤེན་"གྱི་གདུང་རབས་སུ་སྣང་ཚུལ་ཡང་ཡོད་སྟེ། གཉའ་ཁྲིའི་ལྷན་དུ་བྱོན་པའི་སྐུ་གཤེན་ལ་གསུམ་དུ་འདོད་པ་དང༌། གཉིས་སུ་འདོད་པ། གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་སོགས་སོ་སོར་གསལ་ཡང༌། སྐུ་གཤེན་དུ་"ཡ་ངལ་"བྱོན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པས་སོ། །
      དེས་ན་«ཡ་ངལ་གདུང་རབས་»16ཀྱི་ནང་དུ་གསལ་བ་ལྟར་དུ་"མཚེ་མི་"དང༌། "ཡ་ངལ།" "བཅོ་མི་"བཅས་གསུམ་དུ་བྱོན་པར་བྱས་ན་སྐྱོན་མེད་མོད། འོན་ཀྱང༌། འདིར་«ལྡེའུའི་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ་»17དང༌། «གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་རྒྱུད་འབུམ།»18 «དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན།»19 «བསྟན་འབྱུང་ཀེ་ཏ་ཀ་»20སོགས་དང་མཐུན་པར་«སྲིད་པ་རྒྱུད་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་ཆེན་མོ་»21ལས། གཉའ་ཁྲིའི་སྐུ་གཤེན་དུ་མཚེ་བཅོ་གཉིས་ལས་མེད་པར་བཞེད་སྟབས། གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་དུ་འདོད་དགོས་ན་གཅིག་ནི་"ཡ་ངལ་"ཡིན་པར་ཡོངས་གྲགས་སུ་ངེས་པས། ས"མཚེ་མི་"དེ་ཉིད་"ཡ་ངལ་"ཡིན་དགོས་པས་མ་ཚད་'དམུ་རིགས་གཤེན་'ཡང་ཡིན་པ་ནི། «གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་རྒྱུད་འབུམ་»22དང་«ཡ་ངལ་གྱི་གདུང་རབས་»23ཀྱི་དགོངས་གཞི་དང་མཐུན་པར་«སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་ཆེན་མོ་»ལས། "དམུ་བོན་ཡེ་ཐན་གྱི་རྒྱུད་ལས། །མཚེ་མི་དམུ་རྒྱལ་བྱ་བ་སྲིད། །དེ་ལས་མཚེ་བོན་དགུ་རྒྱུད་སྲིད།"24 །ཅེས་ཀོང་ཚ་གཡུང་དྲུང་དབང་ལྡན་གྱི་སྲས་རྒྱུད་སྟེ། "དམུ་བོན་ཡེ་ཐན་"25བྱ་བ་དེའི་སྲས་ཡིན་པར་གསལ་བའི་སྟེང་དུ་མཚན་ཡང་"མཚེ་མི་དམུ༷་རྒྱལ་"26ཞེས་སུ་གྲགས་པ་སོགས་ཀྱི་ཤུལ་འགྲོས་ལས་ཀྱང་ངེས་པ་རྙེད་ནུས་པའི་གཏན་ཚིགས་མང་བར་སྣང་བས་སོ། །
     བོད་རྒྱལ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་སྐུ་གཤེན་དུ་གཤེན་པོ་གཅིག་ལས་མ་བྱོན་པར་འདོད་པའི་ལུགས་ཀྱི་སྐུ་གཤེན་གཅིག་པོ་དེ་ནི། ནམ་མཁའ་སྣང་བ་མདོག་ཅན་ཏེ། ཁོང་ཉིད་ནི་ཀོང་ཚ་གཡུང་དྲུང་དབང་ལྡན་གྱི་སྲས་རྒྱུད་དུ་གྱུར་པའི་དམུ་རྒྱལ་གསས་རྗེའི་སྲས་ཡིན་པར་ཡང་«དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན་»27དང་«དམུ་གཤེན་གདུང་རབས་»28རྣམས་སུ་གསལ། དེ་ལྟར་གཅིག་ཏུ་འདོད་པའི་ལུགས་ལྟར་ན། གལ་ཏེ་སྣང་མདོག་དེ་"ཡ་ངལ་"མིན་ཚེ། གཉའ་ཁྲིའི་སྐུ་གཤེན་དུ་"ཡ་ངལ་"མ་བྱོན་པར་གྱུར་ཞིང༌། ཡིན་ཚེ་ནམ་མཁའ་སྣང་བའི་མདོག་ཅན་འདི་ཉིད་དང༌། "ཡ་ངལ་གྱིམ་གོང༌།" "དམུ་རྒྱལ་མཚེ་མི་"གསུམ་གང་ཟག་གཅིག་ཏུ་འདོད་དགོས་སོ། །
     འོན་ཀྱང་གོང་དུ་«མདོ་འདུས་»ལས། "གཤེན་བུ་རྐོང༷་ཚ༷་འཁྲུངས། །མི་རྒྱུད་དེ་ལས་གྲོལ། །ཡ༷་ང༷ལ་གྱིམ༷་གོང༷་ལགས།" །ཞེས་པ་དེ་དང༌། «ཡ་ངལ་གདུང་རབས་»ལས། "གསེར་མི་འདི་ནི་ཡ་ངལ་སྲིད་པའི་གཤེན།" །ཞེས་པའི་སྐབས་སུ་"གྱིམ་གོང་སྲིད་པར་ཞིབ་དགོས་"29ཞེས་པའི་མཆན་འགྲེལ་བསྐྱོན་པ་གཉིས་ལ་བརྟགས་ན། འདི་གསུམ་ཀ་གང་ཟག་གཅིག་ཏུ་འདོད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་པར་སྙམ་མོ། །
གུ་རིབ་ཀྱི་སྐོར།
     «བཀའ་སྐྱོང་གི་དམར་ལམ་»ལས། "ཝེར་གེ་སྟག་ལོ་གཤེན་གསུམ་དང༌། །ཕ་ངལ་ཡ་ངལ་གཤེན་གསུམ་དང༌། །ཡ་ངལ་གུ་རུབ་གཤེན་གསུམ་དང༌། །ན་རོ་དབང་གི་གཤེན་གསུམ་དང༌།" །ཞེས་པའི་དོན་དེ་ངོ་མ་ཅི་ཞིག་འགྲེལ་གྱིན་ཡོད་པ་རྟོགས་དཀའ་རུང༌། ཚིག་སྒྲོས་ཀྱི་ཞོར་དུ་རུས་མིང་དེ་རྣམས་"གཤེན་"ཡིན་ཚུལ་ཞིག་མི་སྟོན་ནམ་སྙམ་སྟེ། "ཡ་ངལ་"ནི་"གཤེན་"གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ལུང་གོང་བཞིན་ལ། འདིར་ཡང་«གུ་རིབ་ཕ་རབས་»ལས། "གུ་རིབ་"ཀྱི་མེས་པོ་"དམུ༷་གཡང་རྗེ་"30བྱ་བ་དེ་"ས་ནས་དམུ༷་རྗེ་རྒྱལ་བྲན་འབུམ་གྱིས་བསུས་"31ཚུལ་དང༌། དེའི་སྲས་རྒྱུད་"རྩང་གི་རྒྱལ་པོ་རྗེའི་སྲས་ནི། དམུ༷་བེར་སྐྱ་ཞེས་བྱ་"32བར་གྲགས་པ། དེ་བཞིན་"མེས་པོ་དམུ༷་གཡང་རྗེ་རི་རིབ་ཀྱི་ཁ་ནས་བབས་ནས་བླ་རི་རི་རྒྱལ་ལྷུན་པོ་བདམས་