བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལས་འབྱུང་བ་བཞིའི་སྐོར་རགས་ཙམ་བཤད་པ།
|
འདུག སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་ན་ཚའི་སྡུག་བསྡལ་འདི་དག་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཁམས་མ་སྙོམས་ལ་ལས་ཡོང་ཞིང་ཡོད་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱི་ངོས་ནས་གནམ་གཤིས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་། དུས་བཞིའི་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དམན་ལྷག་ལོག་པའི་དབང་གིས་ནང་ལུས་ཁམས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་ཁམས་འཁྲུགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཡོད་པ་རེད། དེ་གར་ནང་བཞིན་ནང་རྐྱེན་འཚོ་བའི་འབྱུང་བ་སྟེ། ཟས་སྐོམ་གྱི་འབྱུང་བའི་ཁམས་དང་། སྤྱོད་ལམ་གྱི་འབྱུང་བའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་ཁམས་དཀྲུག་ནས་ན་ཚ་སློང་གི་ཡོད་པ་རེད། ན་ཚ་དེ་དག་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་སུ་གཙོ་བོ་གསོ་བ་རིག་པ་ཡོད་པ་གཞིར་བཅས། གཞན་ཡང་གནའ་བོའི་དུས་སུ་གཏོ་གདོས་ཡས་གླུད་སོགས་ཀྱི་ཆོ་ག་མང་པོ་བྱེད་སྲོལ་བྱུང་ཡོད་འདུག གཉིས། འབྱུང་བའི་ཁམས་སྙོམས་པར་བྱེད་པའི་གཏོ་ཆོག གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དུ་འབྱུང་བའི་ཁམས་སྙོམས་པར་བྱེད་པའི་གཏོ་མདོས་སོགས་ཆོ་ག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དག་འགའ་ཞིག་དེང་དུས་ཀྱང་བེད་སྤྱོད་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་འདི་རེད། གཏོ་མདོས་ཀྱི་ཆོ་ག་འདི་དག་མཛད་པ་པོ་གཙོ་བོ་ཀོང་རྩེ་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པར་བན་བོན་ཀུན་ལ་ཡོངས་གྲགས་ཡིན་ཀྱང་། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་དུ་ལྕང་སྐྱ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་དང་། སོག་པོའི་ཐུའུ་བཀྭན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་སོགས་ཀྱིས་འདི་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཁུང་ཧྥུ་ཙི་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་པའི་སྐོར། ཀོང་རྩེ་འཕྲུལ་རྒྱལ་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་འགའ་ཞིག་གླེང་བ། ཞེས་པ་བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག སྤྱི་ལོའི་༡༩༩༨ལོའི་དེབ་༣པ་ལས་གསལ་བ་ལྟར་རོ། ། ཀོང་རྩེ་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ་ངོ་གཅིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་གོང་དུ་འཁྲུངས་པ་བེེར་དཀར་ལས་གསུངས། འཁྲུངས་པའི་ཡུལ་ནི་བོན་གྱི་མདོ་གཟེར་མིག་ལས། རྒྱ་ལག་འོད་མའི་གླིང་ཞེས་དང་། ཐུགས་འབུམ་མཁའ་སྔོན་ལས། གངས་ཏི་སེའི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒོད་རྗེ་ཀོང་ཙེ་རྒྱ་ཡི་ཡུལ་ཞེས་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད། ཁོང་ནི་བོད་ཀྱི་རྩིས་གཏོ་མང་ཆེ་བ་མཛད་མཁན་ཡིན་ཞིང་། དེའང་འབྱུང་བ་སོ་སོ་ལ་ཁ་དོག་གི་ནུས་པ་དང་དབྱིབས་ཀྱི་ནུས་པ་སོགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད་པ་སྟེ། ལྗང་ཁུ་ཤིང་གི་ཁ་དོག དམར་པོ་མེའི་ཁ་དོག སེར་པོ་སའི་ཁ་དོག དཀར་པོ་ལྕགས་ཀྱི་ཁ་དོག སྔོན་པོ་ཆུའི་ཁ་དོག་བཅས་འབྱུང་བའི་ཁ་དོག་དང་། ། ནར་མོ་ཤིང་གི་དབྱིབས། ཟུར་གསུམ་མེའི་དབྱིབས། གྲུ་བཞི་སའི་དབྱིབས། ཟླ་གམ་ལྕགས་ཀྱི་དབྱིབས། ཟླུམ་པོ་ཆུའི་དབྱིབས་བཅས་འབྱུང་བ་སོ་སོའི་དབྱིབས་སོགས་བསྟན་ཅིང་། དེ་དག་ལ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་ཁམས་སྙོམས་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པར་དགོངས་ནས། སྐུད་པ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་དང་། སྐུ་རྟེན། རྒྱང་བུ། མདའ་བཀྲ། འཕང་བཀྲ་སོགས་གཏོ་རྫས་རིགས་མི་འདྲ་བ་འདི་དག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྲོལ་བྱུང་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་གཏོ་མདོས་མང་ཆེ་བའི་ནང་འབྱུང་བ་ལྔའི་གྲོགས་འཕྲད་ལྟར་སྐུད་པ་ཁ་དོག་དཀར་སེར་དམར་ལྗང་སྔོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་བྲན་ནས་འབྱུང་བ་མཐུན་སྦྱོར་གྱི་ཆོ་ག་བྱེད་ཅིང་ཡོད་པ་རེད། དམིགས་བསལ་གྱི་ཆོ་ག་ལ། ཕ་མེས་ཀྱི་དུར་སྲི་དང་ཤི་སྒབ་གཅོད་པའི་ཆོ་ག ཀོང་ཙེའི་གཏོ་བསྒྱུར། ཞེས་པ་ཀོང་ཙེ་འཕྲུལ་རྒྱལ་སྐུ་ཉིད་མཛད་པའི་ཆོ་ག་དེ་ལས། ནམ་མཁའ་ཤར་ལྗང་། བྱང་སྔོ། ནུབ་དཀར། ལྷོ་དམར། བྱང་ཤར་སེར་པོ། ནུབ་བྱང་སྔོ་སྐྱ། ལྷོ་ནུབ་སེར། ཤར་ལྷོ་དཀར་པོ་ནམ་རྒྱང་མདའ་འཕང་བཅས། ཞེས་ཕྱོགས་སོ་སོར་ནམ་མཁའ་ཁ་དོག་མི་འདྲ་བྱེད་ཚུལ་སོགས་བཅའ་ཆོག་དང་། ཆོ་ག་དེ་ཉིད་གྱེར་འདོན་སྐབས་སུ། བཀའི་གཏོ་མཁན་བདག་གིས་གཏོ་བགྱིས་ན། ། འབྱུང་བ་ནམ་མཁའི་གདན་སྟིང་ནས། ། ཁེན་པ་རྒན་པོ་གཏོ་ལ་བྱོན། ། འབྱུང་བ་ས་ཡི་གདན་སྟིང་ནས། ། ཁོན་མ་རྒན་མོ་གཏོ་ལ་བྱོན། ། ཞེས་སོགས་སྤར་ཁ་དང་སྨེ་བའི་འབྱུང་བའི་ལྷ་རྣམས་གདན་དྲངས་ནས་འབྱུང་ཁམས་འཁྲུགས་པའི་གནོད་པ་རྣམས་ཞི་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྣ་ཚོགས་གསུངས་ཡོད་པ་ལྟར་རོ། ། གསུམ། འབྱུང་བ་འཕྲད་སྦྱོར་དང་དེང་རབས་རྫས་འགྱུར་རིག་པ་འདྲ་མཚུངས་བསྟན་པ། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དག་ན་འབྱུང་བ་ཕན་ཚུན་འཕྲད་པ་ལས་སྤྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་ཅིང་ཡོད་པ་དང་། བྱེ་བྲག་དུ་རོ་དྲུག་གི་དངོས་པོ་རྣམས་བསྐྱེད་ཅིང་ཡོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན། འབྱུང་བ་ས་ཆུ་གཉིས་འཕྲད་པ་ལས་རོ་མངར་བའི་རིགས་ཀྱི་དངོས་པོ་སྐྱེད་ཅིང་ཡོད་པ་དང་། མེ་ས་གཉིས་ལས་སྐྱུར་བ། ཆུ་མེ་གཉིས་ལས་ལན་ཚྭ། ཆུ་རླུང་གཉིས་ལས་ཁ་བ། མེ་རླུང་གཉིས་ལས་ཚ་བ། ས་རླུང་གཉིས་ལས་བསྐ་བ་བཅས་ཀྱི་དངོས་པོའི་རྫས་རིགས་རྣམས་སྐྱེད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཅིང་ཡོད་པ་རེད། དེང་རབས་ཚན་རིག་གི་ལུགས་ལ། རྫས་འགྱུར་རིག་པའི་འབྱུང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་འཁོར་ལོ་ལས། (元素 周期表)1.H ཧེ་སྒྲོ་ལྗི། དབུགས་རྫས་ཡང་ཤོས་ཞིག་མཚོན་བྱེད་ཡིན། 6.C ཁར་བྷན། སྲ་བའི་དངོས་རྫས་ཞིག་ཡིན། 7.N ན་ཁྲོབ་ལྗིན། དབུགས་རྫས་ཞིག་མཚོན་བྱེད་ཡིན། 8.O ཨག་གི་སི་ལྗན། དབུགས་རྫས་ཞིག་ཡིན། རྫས་རིགས་འདི་བཞི་ལ་ཆུའི་གྲུབ་ཆ་ཡོད་པས་སྐྱེ་དངོས་འཚོ་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པར་བཤད། H+O=ཆུ་ཡིན། 11.Na ལྕགས་དུག་དང་ལྡན་པའི་སྲེག་རྫས་ཞིག་སྟེ་ཆུ་དང་འཕྲད་ཚེ་འབར་ཏེ་འཕྱུར་བའི་རྫས་ཞིག་ཡིན། 17.C1 མུ་ཟིའི་དུག་རྫས་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་འདི་ཉིད་འཕྲད་ན་ཚྭ་འགྱུར་འགྲོ་ཞིང་ཡོད་པར་བཤད། Na+C1=ཚྭ་ཡིན། རིག་པ་འདི་བཞིན་དུ་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་གི་གཞུང་དུ་འབྱུང་བ། ཆུ + མེ = ཚྭ། རོ་ལན་ཚྭ། ས + ཆུ = ཀ་ར། རོ་མངར་བ། མེ + ས = ཚུར། རོ་སྐྱུར་བ། གོང་གསལ་གནའ་དེང་གི་ཤེས་རིག་ཁག་གཉིས་བསྡུར་ན་དངོས་པོའི་འབྱུང་བའི་རྫས་ངོས་འཛིན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ལས། རྩ་བའི་རིག་པ་འགྲོ་ཚུལ་གཅིག་མཐུན་ཡིན་པ་མ་ཟད་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་རྫས་དེ་དག་ཀྱང་བྱེད་ལས་ཕལ་ཆེར་འདྲ་པོར་རེད་འདུག གཞན་ཡང་དེང་རབས་རྫས་འགྱུར་ནང་གི་ Solid Liquid Gas རྒྱ་སྐད་དུ་ 固态，液态，气体，ཟེར་བ་འདི་དག་བོད་སྨན་གཞུང་དུ། སྲ་བ། སླ་བ། གཡོ་བ་བཅས་སེར་བའི་རྫས་ཀྱི་ནུས་པ་འདི་དག་དང་དོན་གཅིག་ཏུ་སྣང་། འདི་ལ་ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་སྐབས་སུ། 固态，高温液体，低温液体，气体，རིགས་བཞིར་ཕྱེས་ཡོད་པ་འདི་དང་ང་ཚོའི་འབྱུང་བ་བཞིའི་ངོ་བོ་དང་བྱེད་ལས་ཐམས་ཅད་ཆ་མཚུངས་པོ་འདུག་སྟེ། དཔེར་ན། 固态 ཞེས་པ་འབྱུང་བ་ས་དང་། 低温液体 ཞེས་པ་འབྱུང་བ་ཆུ།高温液体 ཞེས་པ་འབྱུང་བ་མེ། 气体 ཞེས་པ་འབྱུང་བ་རླུང་དང་ཆ་མཚུངས་བྱུང་འདུག དེ་དང་དེ་ལྟ་བུའི་གནའ་བོའི་བོད་མིའི་ |
<< ཁྱུང་མོ་དགོན་པའི་མཚན་དོན་དང་དེའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་ཞིབ་མོར་དཔྱད་པ།བོན་གྱི་རིག་གནས་ཉམས་ཞིབ་ལས་འགྱན་སངས་ཀྱི་དོགས་ལན་བསྡུས་པའི་སྐོར། >>
དཔྱད་གཏམ་ཡོངས་ལ་གཟིགས་པ།
