ཡག་ཉེ་བོན་པོ་ཀུན་བཟང་ངོ་སྤྲོད།

རྩོམ་པ་པོ། རིག་པའི་ཁུ་བྱུག་གམ་ཁྲི་བསྟན་དར། རྩོམ་ཁུངས། རེབ་གོང་བོན་མང་དྲ་ཚིགས། ཡོངས་གྲགས་སུ་ཡག་ཉེ་བོན་པོ་ཀུན་བཟང་ནི། རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ལྕགས་ཕོ་ཁྱི་སྤྱི་ལོ་1790ལོར་ མདོ་སྨད་ཁྲི་ཀ་སེར་བརྒྱ་རུ་སྐུ་འཁྲུངས།  མཚན་ལ་ཀུན་བཟང་ལྷ་རྒྱལ་ལམ།ཀུན་བཟང་ཁྲོ་རྒྱལ།ཀུན་བཟང་རང་གྲོལ་རྩལ་སོགས་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་མཆིས། ཆུང་ནས་འདོན་སྤྱོད་ཕྱག་ལེན་མ་ནོར་བར་བསླབ་སྦྱངས་ལེགས་པར་བྱས། རྩོད་མེད་ཀྱི་མ་ཧཱ་པན་གྲུབ་ཆེན་པོ་རྩེ་ཞིག་ཆོས་རྗེ་རྒྱལ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་།  རྗེ་གསེར་ཁང་བ་སོགས་བན་བོན་སྐྱེས་ཆེན་དུ་མའི་ཞབས་པད་བསྟེན་ནས་མདོ་སྔགས་ལམ་རིམ་ལ་ཐོས་བསམ་གནང་། རྩ་བའི་བླ་མ་རྩེ་ཞིག་ཆོས་རྗེ་མདུན་ནས་དབང་ལུང་མན་ངག་ཞུས་ཏེ་གནས་བྱིན་ཆེན་རྨ་རི་དེལ་གསུམ་དུ་གྲགས་པ་ཁྲི་ཀའི་མེ་ལུང་བ… དེ་ལས་མང་།ཡག་ཉེ་བོན་པོ་ཀུན་བཟང་ངོ་སྤྲོད།

སྐྱང་སྤྲུལ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གི་ལོ་རྒྱུས་གནད་བསྡུས།

རྩོམ་པ་པོ། འཕན་འོ་མཚོ། རྩོམ་ཁུངས། རེབ་གོང་བོན་མང་དྲ་བ།   ༄༅། །རྒྱལ་ཀུན་འདུས་པའི་ངོ་བོ་སྙིགས་དུས་འགྲོ་བའི་དེད་དཔོན། གཤེན་རྒྱལ་བསྟན་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་མོ། ངེས་དོན་མཁས་གྲུབ་ཉིས་ལྡན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཀུ་ས་ལི་གཉུག་མར་གནས་པ་ཆེན་མོ་མུ་ལ་ཝེར་ཞིའམ་མཚན་ཡོངས་གྲགས་སུ་སྐྱང་སྤྲུལ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་ཞུ་བའི་དམ་པ་ཁོང་ནི། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་ཚན་ལྕགས་སྟག་སྟེ(སྤྱི་ལོ1770)ལོའི་དགུན་ཟླ་འབྲིང་བོའི་དཀར་ཕྱོགས་རྫོགས་པ་གསུམ་པའི་ཉི་ཤར་འབྲུག་གི་བསྐལ་བ་བཟང་པོར་མདོ་ཁམས་ས་ཡི་ཐིག་ལེ་གནས་ཆེན་བྲག་དཀར་བྱ་རྒོད་ཀྱི་ཉེ་འདབས། འཕན་ཆབ་སྔོན་ལྷུང་ལྷུང་བཞུར་བའི་རྒྱུན་ངོགས། ཤར་སྟག་ཁམས་སྙ་ནང་ཞེས་པའི་ཚོ་ཆུང་དེར་ཡབ་རུས་དང་དཔལ་ཡོན་འཛོམས་བའི་ཚེ་དབང་དོན་འགྲུབ་དང་ཡུམ་བྱམས་དང་ལྷ… དེ་ལས་མང་།སྐྱང་སྤྲུལ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གི་ལོ་རྒྱུས་གནད་བསྡུས།

བྱ་རྒོད་མཁན་པོ་གཡུང་དྲུང་བསམ་གཏན་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ།

བྱ་རྒོད་མཁན་པོ་གཡུང་དྲུང་བསམ་གཏན་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་མོས་ལྡན་དད་པ་གསོ་བའི་སྨན་མཆོག  དབྲ་དཀར་གཞན་ཕན་ཤེས་རབ།      རྫ་སྟེང་ཆེན་དགོན།  རིག་སྣང་འོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཡས་སྤྲུལ་ལས།། འགྲོ་དོན་བྱ་ཁྱུང་ཞང་ཞུང་ཡུལ་བབས་པའི།། སྒོང་བཞི་བརྡོལ་ལས་ཐ་ལྟག་ཁྱུང་ཁྲའི་གདུང་།། གྲོལ་བའི་བྱ༷་རྒོད༷་བླ་རབས་རིམ་བྱོན་རྒྱལ།།           དེ་ཡང་གདུང་རྒྱུད་རྒྱལ་པོ་སྡེ་དྲུག་གི་ནང་ཚན་གཉན་མཁའ་འགྱིང་གི་གདུང་རྒྱུད་ཡབ་རིག་སྣང་འོད་རྒྱལ་གྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་གསུམ་ལས་སྤྲུལ་པ་ཆེ་བ་ཁྱུང་དཀར་ཐོག་ལ་འབར་དང་། དེ་འོག་ཁྱུང་སེར་ལྷ་ཁྱུང་། དེ་འོག་ཁྱུང་འཕགས་ཁྲ་མོ། ཆུང་བ་མུ་ཁྱུང་རྒྱན་དང་བཞི་འཁྲུངས་ཤིང་གྲུབ་པའི་སྐྱེས་མཆོག་ཆེན་མོ་དེ་རྣམས་ཚེ་ལ་རང་དབང་ཐོབ་ཡོད་ཕྱིར་ཞང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དུ་མའི་དབུ་ཡི་མཆོད་ག… དེ་ལས་མང་།བྱ་རྒོད་མཁན་པོ་གཡུང་དྲུང་བསམ་གཏན་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ།

ཡིག་བྲིས་སྒྱུ་རྩལ་པ་མ་ནུ་བོན་ཉིད་རྣམ་དག་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས།

ཁྱུང་ཡུལ་སྙུ་གུ་ལྡིང་འགྱུར་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་པ་མ་ནུ་བོན་ཉིད་རྣམ་དག་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས། མ་ནུ་རྣམ་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་ངོ་སྤྲོད་འདི་རང་དང་ཐ་དམ་གཅིག་པའི་གཡུང་དྲུང་སྤུན་གྲོགས་ལྷག་བསམ་ཅན་འགའ་དང་། ཉེ་ཆར་རང་གི་མཆེད་གྲོགས<རྒྱལ་གཤེན་བོན་སྒྲའི་>རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་མི་རྔ་རང་རིག་ཁོང་གིས་སྤྱིར་ད་ཡོད་བོན་གྱི་རིག་གཞུང་གི་སྒྱུ་རྩལ་མི་སྣ་དང་། ཤུལ་འཛིན་མི་སྣ་བཅས་ཀུན་གྱིས་ཤེས་རྟོགས་དང་འབྲེལ་འདྲིས་ཡོང་ཆེད་དང་། ཁོང་གིས་ལྷག་པར་དུ་ཕྲན་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་ད་ཡོད་ཨ་མྱེའི་སྐོར་ནས་མི་སྣ་ངོ་སྤྲོད་ཆེད་འདི་ལྟར་བྲིས་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་ཚུལ་གྱི་བློ་གྲོས་ཟབ་མོས་ཕྲན་ལ་སྐུལ་མ་བཏབ་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་མི་ཡི་ལོ་རྒྱུས་མི་ཡིས་མ་བྲིས་ན། བྱ་རྡོ་ཐོག་ནས་འཕུར་ཚར་རྗེས་ཤུལ་གང་ཡང་མེད་པ་བཞིན། མི་ཐོག་རྒན་པ་རྫ… དེ་ལས་མང་།ཡིག་བྲིས་སྒྱུ་རྩལ་པ་མ་ནུ་བོན་ཉིད་རྣམ་དག་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས།

བཻ་རོ་ཙ་ན་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།

བཻ་རོ་ཙ་ན་ནི་སངས་སུ་ཏའི་སྐད་ཡིན་པ་དང་། བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། བན་བོན་གཉིས་ཀའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུ་སྐད་གྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ། བཻ་རོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ནི་ལྷ་སའི་སྙེ་མོ་ཐང་སྟེ་ད་ལྟ་སྙེ་མོ་རྫོང་ཟངས་རི་ཆུས་བ་གོར་གྲོང་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། ཡབ་ལ་བ་གོར་ཧེ་འདོད་དམ་གན་ཇག་བ་གོར་ཡང་ཟེར།བོན་གྱི་དཔེ་ཆ་རྣམས་སུ་བ་གོར་དོད་དེ་རྒྱལ་བ་ཟེར། དེ་དང་ཡུམ་བྲམ་ཟེ་དཀར་སྐྱིད་དམ་བྲམ་ཟེ་ཀ་བཟའ་སྒྲོན་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་དུས་མཉམ་ཙམ་ལ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་ཀྱི་མིང་ལ་གན་ཇག་ཐང་ཏའམ་བ་གོར་རིན་ཆེན་བློ་གསལ་ཞེས་འབོད། རྗེ་སུ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་དང་འགྲོགས་ཏེ་བསམ་ཡས་ལོ་ཙཱའི་གླིང་དུ་ཕེབས་ཏེ་ལོ་ཙ་དང་ཆོས་ཕྱོགས་ལ་སྦྱང་བ་མཛད་པས་མཚན་ལ་བཻ་རོ་ཙ་ན་… དེ་ལས་མང་།བཻ་རོ་ཙ་ན་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།

ཞང་ཞུང་ལྷ་རིས་སྒྱུ་རྩལ་སློབ་གླིང་།

ཞང་ཞུང་ལྷ་རིས་སྒྱུ་རྩལ་སློབ་གླིང་། རྩོམ་པ་པོ། སྒོ་རིགས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་གྲགས་པ། རྩོམ་ཁུངས། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན། ཞང་བོད་ལྷ་རིས་པ་ཨ་སྣང་པེ་དང་ཞང་ཞུང་ལྷ་རིས་སྒྱུ་རྩལ་སློབ་གླིང་གི་མཚམས་སྦྱོར་གནད་བསྡུས། ཞང་བོད་ལྷ་རིས་པ་ཨ་སྣང་པེ་མཆོག་ནི། མདོ་སྨད་རྔ་གཡང་ཕྱུག་མོའི་བློན་ཚང་ཡུལ་ཚོ་རུ་ཁག་བཞི་བའི་གཤོག་ཚང་གི་ཁྱིམ་དུ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པ་སྤྱི་ལོ༡༩༧༧ལོར་སྐྱེས། དེ་ནས་༡༩༨༤ལོར་སྣང་དགོན་གྱི་ཚོགས་གྲལ་དུ་ཞུགས་ཏེ་ཁྲི་རབས་བཅོ་ལྔ་བ་དཔོན་སློབ་ཤེས་རབ་བསམ་གཏན་མཆོག་འབྲི་ཀློག་གི་ཡོངས་འཛིན་དུ་བཀུར་ནས་སློབ་གཉེར་གནང་། ཞོར་དུ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག་ཡིག་བྲིས་སོགས་ལ་འབད་བརྩོན་བྱས།

༧རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་ཁྲི་འཛིན་སོ་གསུམ་པ་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་གནད་བསྡུས།

དེ་ཡང་རང་ཅག་སྐལ་ལྡན་སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ཀྱི་འདྲེན་པ་ཆེན་པོ་༧སྐྱབས་རྗེ་༧རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་ཁྲི་འཛིན་སོ་གསུམ་པ་མཚན་བརྗོད་པར་དཀའ་བ་དོན་སླད་དུ་ཞུས་ན་༧སྐྱབས་རྗེ་ལུང་རྟོགས་བསྟན་པའི་ཉི་མ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནི། རྒྱལ་བ་གཤེན་གྱི་འབྱུང་༣༠༡བོད་ས་མོ་སྦྲུལ་གྱི་ལོ་ཕྱི་ལོ་༡༩༢༩ཧོར་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་མདོ་སྨད་ཤར་ཁོག་ཏུ་ལྗོངས་ལྡོང་ཚང་ཞེས་པའི་དུད་ཁྱིམ་ཆེན་པོ་དེར་ཡབ་ལྗོངས་ལྡོང་རྒྱལ་ལོ་དང་ཡུམ་བར་རོང་བཟའ་མཚོ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་མཚན་ལ་བླ་མ་ཐར་ཞེས་གསོལ། ༡༩༣༥ དགུང་གྲངས་བདུན་བཞེས་སྐབས་སྐྱང་ཚང་དགོན་གྱི་རྒན་བྱ་ཚང་སྲུང་ཐར་བྱ་བའི་སྐུ་མདུན་ནས་དང་པོ་ཀློག་འདོན་ཚེག་བརྡར་ནས་རིམ་བཞིན་སྦྱོངས་པ་གནང༌། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཆོ་ག་རྒྱས་བསྡུས་དང་ཡི་དམ་གྱི་སྒྲུབ་སྐོར་སོགས་འདོན་ཆ… དེ་ལས་མང་།༧རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་ཁྲི་འཛིན་སོ་གསུམ་པ་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་གནད་བསྡུས།

དབྲ་བའི་བླ་རབས་ཉེར་གཉིས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དྲི་མེད་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་སྙིང་བསྡུས།

དབྲ་བའི་བླ་རབས་ཉེར་གཉིས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དྲི་མེད་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་སྙིང་བསྡུས། རྩོམ་པ་པོ། དབྲ་དཀར•གཞན་ཕན་ཤེས་རབ།  རྫ་སྟེང་ཆེན་དགོན།རྩོམ་ཁུངས། རེབ་གོང་བོན་མང་དྲ་ཚིགས།         དེ་ཡང་དམ་པ་འདི་ནི་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྱི་སྙིང་པོ་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་ཕྲོམ་གེ་སར་གྱི་སོ་མཚམས་ཤར་ཟླ་ལུང་རིང་མོའི་ཡུལ་གྲུ་གནས་ཆེན་ཉེར་ལྔའི་ནང་ཚན་རྫ་ཁྲ་ལྡོམ་ཝེར་སྙིང་མི་འགྱུར་གྱི་རི་ཕྲན་བླ་རི་གཉེན་ཆེན་རི་བོའི་ཉེ་ཕྱོགས་སུ་གཤེན་གྱི་འབྱུང་ལྡན་སུམ་བརྒྱ་གཅིག་གི་ལོ་རབས་གསུམ་པ་སྟེ་མེ་སྟག་སྤྱི་ལོ༡༩༨༣ལོར་ཡབ་དཀར་ནག་གི་དགེ་སྡིག་ལ་བག་ཟོན་ཆེ་ཞིང་ལས་འབྲས་ལ་རབ་ཏུ་ཞིབ་པའི་ཚེ་རྡོར་དང་། ཡུམ་སྤྱོད་པ་དུལ་ཞིང་རྒྱུད་ལྷོད་ལ་བློ་སེམས་བཟང་བའི་གཡང་རིལ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས།ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པའི་སྐབས་… དེ་ལས་མང་།དབྲ་བའི་བླ་རབས་ཉེར་གཉིས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དྲི་མེད་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་སྙིང་བསྡུས།

རྟོགས་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དགོངས་པ་བོན་དབྱིངས་སུ་འཐིམ་པའི་གནས་ཚུལ།

གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བླ་མ་རྟོགས་ལྡན་སྐྱབས་རྗེ༧ཁྲི་ཆེན་འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་རབ་རྒྱ་མཚོ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དགོངས་པ་བོན་དབྱིངས་སུ་འཐིམས་པའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས། རྩོམ་པ་པོ། རྟོགས་ལྡན་དགོན་དོ་དམ་ཁང་།      དེ་ཡང་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ་གྱིས་ཐུགས་རྒྱུད་ཕྱུག་པའི་སྐྱབས་མཆོག་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་རྟོགས་ལྡན་ཁྲི་ཆེན་༧འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་རབ་རྒྱ་མཚོ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནི་ཆུ་བཞི་ཞིང་ཆེན་ཁྱུང་མཆུ་རྫོང་ཚྭ་རུ་མ་སྡེ་བར་དགོས་འདོད་ཚང་ལ་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པ་ཆུ་མོ་བྱ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1935ལོའི་བོད་ཟླ༤ཚེས་༡༡ཉིན་ལ་སྐུ་འཁྲུངས། རྗེ་ཉིད་གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཀྱི་བླ་མ་མང་པོས་རྔ་ལྗོངས་བོན་གྱི་འདུས་སྡེ་ཆེན་པོ་རྟོགས་ལྡན་དགོན་གྱི་བླ་རབས་བཞི་བ་སྤྲུལ་སྐུ་ཁྲོ་གཉེར་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཡང་སྤྲུལ་གསུམ་པར་ངོས་འཛ… དེ་ལས་མང་།རྟོགས་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དགོངས་པ་བོན་དབྱིངས་སུ་འཐིམ་པའི་གནས་ཚུལ།

ཚུལ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པའི་རྣམ་ཐར།

ཚུལ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པའི་རྣམ་ཐར། དབྲ་དཀར•གཞན་ཕན་ཤེས་རབ། རྫ་སྟེང་ཆེན་དགོན།        ཚུལ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་ཐེག་མཆོག་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ནི།  ཡུལ་ཤར་རྫ་གཡུང་དྲུང་ལྷུན་པོའི་ཉེ་གནས་གནམ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་དབྱིབས་ཅན་གྱི་འོག ས་པདྨ་འདབས་བརྒྱད་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཡང་སྟེང་། བར་བཀྲ་ཤིས་རྫས་བརྒྱད་ཀྱིས་དངོས་སུ་བརྒྱན་པའི་དགེ་མཚན་ཅན་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཕུན་སུམ་འཚོགས་པའི་ཞིང་མཆོག་ཁྱད་པར་བ་ཏིང་ནང་ཞེས་པའི་གྲོང་སྡེར་ཡབ་དད་པ་ལྡན་ཞིང་ལྷག་བསམ་གཙང་བའི་ཨ་འབུམ་དང་། ཡུམ་བོ་དགའ་ལྷ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་མེ་མོ་གླང་སྤྱི་ལོ༡༩༣༧ལོར་གཟུགས་སྐུ་དཔག་བསམ་ལྗོན་པའི་དབང་པོ་ནོར་འཛིན་སྒེག་མོའི་ཁྱོན་ན་ཡོངས་སུ་འཁྲུངས་པར་གྱུར། དེ་ནས་རྒྱལ་ཚབ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་དང་། … དེ་ལས་མང་།ཚུལ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པའི་རྣམ་ཐར།