༄༅། །བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་གླེང་།

uuuuuuu

རྩོམ་པ་པོ།  བཞད་གཞུང་བསོད་ནམས།

སྤྱིར་བོན་ལ་གདོད་མའི་བོན་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་ལས་གདོད་མའི་བོན་ལ་དམར་མཆོད་ཀྱི་སྲོལ་ཡོད་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་{1}མཆོག་གིས་བཅོས་སྒྲིག་དང་གཞུང་ལུགས་བཏོད་པའི་གཡུང་དྲུང་བོན་ནི་སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔ་{2}དང་ཐེག་པ་རིམ་དགུ།{3}ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་{4}ཚང་བའི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པ་བཀའ་དང་{5}བཀའ་བརྟེན་{6}བོན་གཞུང་{7}དག་ལ་གཟིགས་ན་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ངེས། གཡུང་དྲུང་བོན་ནི་དམངས་སྲོལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་ནས་བག་ཆགས་མཐུག་པོར་གནས་པའི་རིག་གནས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དེའི་རོལ་དབྱངས་ནི་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།

དང་པོ།  བོན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་སྐོར་ཀྱི་རགས་གླེང་།

བོན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཞེ་རིང་ཐར་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས་པའི་༼བོན་ཆོས་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་རྩོམ་བདེམས་བསྒྲིགས།༽{8}(རྒྱ་ཡིག)དེར་ཁྱོན་དཔྱད་རྩོམ་དོན་བདུན་ལས་ཆོ་གའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་ལྔ་འདུག  དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་གཤིན་དོན་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་གཅིག་འདུག་པ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས་གསལ་བའི་བོད་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ལུགས་སུ་མ་གཏོགས་པ་དག་གིས་དམར་མཆོད་ཀྱིས་ཆོ་ག་བྱས་ཚུལ་རེད། དོན་གྲུབ་ལྷ་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱུར་བའི་༼ཕྱི་གླིང་པས་བོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་བདམས་བསྒྱུར།༽ {9}ཞེས་པའི་ནང་དུ་ཁྱོན་དཔྱད་རྩོམ་༨ཡོད་པ་ལས་ཆོ་གའི་སྐོར་ཀྱི་དཔྱད་རྩོམ་༣འདུག  དེ་བཞིན་༼རྒྱལ་ཕྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།༽ {10}(རྒྱ་བསྒྱུར་དཔར་མ།)དེང་གི་བར་དུ་ཁྱོན་དེབ་ཉི་ཤུ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ནང་དུ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གདན་ས། ཆོ་གའི་སྐོར་ལ་བྲིས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་མང་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་རོལ་དབྱངས་སྐོར་ལ་བྲིས་པ་མང་མ་མཆིས།

གཉིས་པ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་རགས་གླེང་།

དུས་རབས་ཉུ་པའི་ལོ་རབས་༥༠ནང་ནུབ་ཕྱོགས་ཞིབ་འཇུག་པས་དུས་དེབ་ཐོག་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་གསལ་བཤད་ཡིག་རིགས་མཐོང་དུ་ཡོད་པ་དང་། ལོ་རབས་དྲུག་ཅུའི་ནང་ཆེད་སྒྲིག་ལེ་ཚན་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་བཀོད་ཡོད། ལོ་རབས་བདུན་ཅུ་ནས་ད་བར་ལ་དཔྱད་རྩོམ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་དང་ཆེད་རྩོམ་བདུན་ཙམ། ཤེས་རམས་དང་འབུམ་རམས་པའི་སློབ་གནས་དཔྱད་རྩོམ་དགུ་ཙམ་ཡོད། དེ་དག་མང་ཆེ་བ་རོལ་ཆ་ཞིབ་འཇུག་དང་། གར་འཆམ་ཞིབ་འཇུག གྱེར་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག སྒྲ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་སོགས་ཡིན། དེ་དག་གི་ནང་ནས་ivan vandorགྱིས་༡༩༧༦ལོ་དང་༡༩༧༨ལོར་སྔ་ཕྱིར་ཞེས་པ་དེ་འཇར་མན་གྱི་ཡིག་རིགས་དང་ཧྥ་རན་སིའི་ཡིག་རིགས་གཉིས་ཀྱིས་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པའི་༼བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་རོལ་དབྱངས།༽{11}བོད་ཀྱི་རྒྱུན་སྲོལ་གླུ་གར་རོལ་དབྱངས་དང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་རོལ་དབྱངས་སྐོར་ལ་བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བ་དགེ་འདུན་འཕེལ་རྒྱས་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་༼གངས་ལྗོངས་ལྷ་ཡི་རྔ་སིལ་རབ་དགའ་དགྱེས་པའི་ཆོས་དབྱངས།༽{12}དང་མི་རིགས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ་ཟླ་བ་བཟང་པོས་བརྩམས་པའི་༼བོད་ཀྱི་རོལ་ཆའི་རྣམ་གྲངས་མི་ཏིག་ཕྲེང་མཛེས།༽{13}བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་རྒན་སྐུ་གཞོན་ཞོལ་ཁང་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་༼གླུ་གར་ཚངས་པའི་ཆབ་རྒྱུན།༽{14}༼རྭ་སྒྲེང་དགོན་པའི་ཉམས་བཞེས་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་བརྗེད་བྱང་ཆེན་མོ།༽{15}དང་༼བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་སྤྱི་དང་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་བཞེས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཆེན་མོ།༽སོགས་ཡོད་པ་ལས་༼གངས་ལྗོངས་ལྷ་ཡི་རྔ་སིལ་རབ་དགའ་དགྱེས་པའི་ཆོས་དབྱངས།༽{16}ཞེས་པའི་ནང་དུ་བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་སྐོར་ཆེད་ལེའུར་བཀོད་ནས་རྒྱས་བཤད་གནང་འདུག

གསུམ་པ། བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་སྐོར་གྱི་རྒྱས་གླེང་།

༡.དཔེ་མཚོན་རང་བཞིན་གྱི་བོན་གྱི་དགོན་སྡེའི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་སྐོར་ད་བར་གཅིག་ལས་མི་འདུག དེ་ནི་ཀྲུང་དབྱངས་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཧྥིན་ཐེན་ཚེའི་(天赐)ཡིས་བྲིས་པའི་སློབ་ཐོན་དཔྱད་རྩོམ་༼མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོངས་ཁུལ་བོན་ལུགས་བོན་བརྒྱ་དགོན་པའི་གྱེར་འདོན་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག།༽{17}ཅེས་པ་དེ་ཡིན་པ་དང་། ཁྱོན་ཤོག་གྲངས་དྲུག་ཅུ་རེ་བཞི་ལ་གཙོ་བོར་དགོན་དེ་གའི་ཆོས་ལུགས་རོལ་དབྱངས་དང་བོད་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གྱེར་འདོན་རོལ་དབྱངས་ཆེད་དུ་དམིགས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་འདུག ཡིན་ཡང་དཔྱད་རྩོམ་ཧྲིལ་པོར་རོལ་དབྱངས་དང་འབྲེལ་ཡོད་ནང་དོན་ཉུང་བ་དང་། དཔྱད་ཡིག་ཁུངས་མི་བཙན་པ། ཆོས་ལུགས་ལ་ངོས་འཛིན་ཁ་གསལ་མེད་པ། དཔྱད་རྩོམ་ཧྲིལ་པོའི་ལྟ་བ་ཁ་ཤས་ལ་འཁྱོག་བརྗོད་མང་བ། རོལ་ཆའི་ངོ་སྤྲོད་ལ་མཆན་འགྲེལ་དང་ལུང་ཡིག་གང་ཡང་མེད་པར་འོལ་ཚོད་ཀྱིས་བྲིས་པ། བོན་ལུགས་ཀྱི་འཆམ་ཡིག་དང་དབྱངས་ཡིག་ཡང་མཁོ་འདོན་བྱས་མེད་པ། ཡི་དམ་དང་སྲུང་མ་ཡང་ངོས་འཛིན་མི་ཐུབ་པར་གང་བྱུང་དཔྱད་བརྗོད་བྱས་པ། རོལ་དབྱངས་ལ་ཕྱོགས་རྐྱང་པའི་ཞིབ་འཇུག་མ་གཏོགས་གྱེར་ཚིག་{18}དང་འདོན་ཚིག་ལ་གསལ་བཤད་བྱས་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཅུང་མང་བར་འདུག

༢.༼ཀེའོ་ལུའུ་ཧྥུའི་རོལ་དབྱངས་དང་རོལ་དབྱངས་མཁས་པའི་ཚིག་མཛོད་གསར་པ།༽{19}འདི་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་གྲགས་ཆེ་ལ་དཔྱད་ཡིག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རོལ་དབྱངས་ཚིག་མཛོད་ཅིག་རེད། དེར་ཁྱོན་དེབ་ཕྲེང་ཉེར་བརྒྱད་ཡོད་པ་ལས་ཉེར་ལྔ་ལ་བོད་ཀྱི་རོལ་དབྱངས་ཞེས་པའི་ཞཚོལ་ཞིབ་གནད་ཚིག་ཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཤོག་ངོས་༤༤༡ནས་༤༦༠བར་ལ་ཆོས་ལུགས་རོལ་དབྱངས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་རོལ་དབྱངས་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཡོད། བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ནི་གོང་མར་གཏོགས་ཀྱང་དུམ་བུ་གསུམ་ལས་མེད་དཔ་སྤྱི་བཤད་དང་རོལ་ཆ་ངོ་སྤྲོད་ཙམ་དུ་ཟད། ཚིག་མཛོད་འདིའི་དཔྱད་ཡིག་སྐོར་གཤམ་དུ་བྲིས་འདུག་སྟེ། 1.Canzio: `Aapects of Ceremonnial Behavilur in Bonpo Monastic life`Soundings in Tibetan Civilization,ed.༼བོན་པོའི་དགེ་འདུན་གྱི་འཚོ་བའི་གོམས་གཤིས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལ་ཚོད་བགམ་བྱེད་པ།༽B. Azizདང་Kapstein (New Delhi,1985)45-57  2.Canzio: `Etude d`une ceremonie de propitiation Bonpo:le Nang bskng-ba:structure etexecution`,Essais sur le ritual 1,paris 1986,ed.༼བོན་གྱི་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་ཁྲིད་རྒྱུན་རྣམ་གྲོལ་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱག་རིང་ཞེས་པའི་ཕྱག་དཔེ་ངོ་སྤྲོད།༽སམ་བོད་ཞིབ་འཇུག། T .skorupski(Tring,1990),55-65  4.Kvaerne:The Bon Religion of Tibet:The lconography of a living Tradition༼བོད་ཀྱི་བོན་པོའི་ཆོས་ལུགས༽རིས་གཟུགས་ཐོག་ནས་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཤོད་སྲོལ་གླེང་བ། (London,1995)བཅས་ཡིན། དཔྱད་ཡིག་དེ་དག་གི་ནང་དོན་ཐད་རོལ་དབྱངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་། གོང་གི་དཔྱད་ཡིག་གསུམ་གྱི་རྩོམ་པ་པོ་ནི་Canzioཡིན་པ་དང་། ཁོང་གི་མཚན་ཆ་ཚང་ལ་Dr.Ricardo Canzio {20} ཞུ་གི་འདུག དཔྱད་ཡིག་བཞི་པ་ནི་Kvaerneཡིས་བྲིས་པ་དང་། ཁོང་གི་མཚན་ཆ་ཚང་ལ་per Kvaerne {21}ཞུ། མདོར་ན་འཛམ་གླིང་གི་ཁུངས་བཙན་པའི་རོལ་དབྱངས་ཚིག་མཛོད་Grove Dictionary of Music and Musicans –third editionལའ་བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་འདིའང་ཐོག་མའི་དུས་ཙམ་ཡིན་པ་མཚོན་ཐུབ། གཤམ་དུ་འདིའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་ཡིག་ལུང་འདྲེན་ཞུས་ན༼ཀེའོ་ལུའུ་ཧྥུའི་རོལ་དབྱངས་དང་རོལ་དབྱངས་མཁས་པའི་ཚིག་མཛོད་གསར་བ།༽ལས།

ll.Monastic music

LITURGICAL CHANT AND MUSIC

Bon.Bon erfers to the pre-Buddhist system of beliefs and practices prevalent in Tibet until about the 8th century and to the textually-based doctrine that began to emerge from the 11th century onward.lts followers,the Bonpo ,are found especially in Kham (Sichuan)and southwestern Tibe,with some communities in lndian and Nepal.Bon has incorporated many ideas from different periods of Tibtan history ,resembling Buddhism in its monastic organization,doctrine and liturgicalpractices.Hownever,it retains distinct literary,historical,mythological and cultural identities.

Ritual activity is associated with liturgical texts and includes chant,recitation,instrumentalmusic and dance.liturgical texts are essentially metric and are delivered as recto-tono recitation;in various formulae for intonation(skad),which can be adapted to the metrics of the text;and using chant (dbyangs or gyer are offred to protective deities and are used for propitiating the important deities phur-ba and khro-bo.Unlike in Buddhist schools,no neumatic nota-tion is uses.However,chant is organized into compoments simiar to number, which are named and allow for clear identification of songle and compound units.

The most characteristic instrument of Bon is the flat bell,gshang(fig2).lt is used to punctuate the drum formulae that link the various sections of a ceremony.The smaller version of the Bonpo flat bell is known as sil-snyan;the Buddhist instrument of the same name is known as sil-chol.Drums (rnga)and cymbals(rol-mo)are required for the performance of any ceremony.These instruments may be accompanied with varied for the performance of any ceremony.These instruments may be accompanied with various patterns at specified points by long trumpets(dung-chen),double reed aerophones(rgya-gling)and sometimes short trum-pets with a receding bell(ko-yo)and conch-shell trumpets(dung-dkar).

༢  བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་ནང་དོན།

བོན་ནི་ཧ་ལམ་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་བར་དུ་བོད་ནང་དར་ཁྱབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང་། བན་ཆོས་མ་དར་གོང་དད་མོས་དང་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་རེད། ཡིག་ཐོག་ཏུ་འཁོད་པའི་བོན་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་ནས་བཟུང་ཐོན་འགོ་ཚུགས་པ་རེད། བོན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་རྗེས་འཇུག་པ་སྟེ་བོན་པོ་རྣམས་ནི་དེང་གི་སི་ཁྲོན་དུ་གནས་པའི་ཁམས་ཁུལ་དང་བོད་ལྗོངས་ལྷོ་ནུབ་ས་ཁུལ་དུ་ལྷག་པར་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་གཉིས་ལ་ཡང་དགོན་སྡེ་འགའ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། བོན་གྱི་ནང་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དུས་རབས་རིམ་བྱུང་ཐོག་ཐོན་པའི་ལྟ་སྤྱོད་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་བསྡུ་ལེན་བྱས་ཡོད། དེའི་དགོན་སྡེའི་སྒྲིག་གཞི་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གཞག དེ་བཞིན་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་སོགས་ཐད་བན་དེའི་ཆོས་ལུགས་དང་འདྲ་པོ་ཡོད། འོན་ཀྱང་བན་ཆོས་དང་མི་འདྲ་བར་དེས་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བའི་རྩོམ་རིག་དང་། ལོ་རྒྱུས། ལྷ་སྒྲུང་དང་རིག་གནས་བཅས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཡོད།

ཆོ་གའི་བྱེད་སྒོ་རྣམས་གཙོ་བོ་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་གྱི་དཔེ་ཆའི་ནང་དོན་ལ་གཞིར་བཟུང་དགོས་པ་དེའི་ནང་འདོན་ཆོས་སྤྱོད་དང་། ཁ་འདོན། རྟ་དབྱངས་ཀྱི་རོལ་མོ། འཆམ་བཅས་ཚུད་ཡོད། ཆོ་གའི་ཕྱག་ལེན་དབྱངས་ཡིག་དང་ལྡན་ཞིང་། ཉམས་འགྱུར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དཔེ་ཆའི་དབྱངས་སྡེབ་དང་བསྟུན་ནས་དབྱངས་དང་གྱེར་མི་འདྲ་བར་འདོན་དགོས། ཕྱག་དཔེ་མང་ཆེ་བ་ཚོགས་འདོན་བྱེད་དགོས་ལ་དུས་རྒྱུན་དཔེ་ཆ་མ་བཏོན་གོང་དུ་དབྱངས་ཐུང་ངུ་ཞིག་གིས་འཐེན་དགོས། དབྱངས་དང་གྱེར་རིང་བ་རྣམས་ནི་སྲུང་མར་བསྐང་གསོལ་གཏོང་སྐབས་དང་། ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་གལ་ཆེ་བ་སྟེ་དཔེར་ན་ཕུར་བ་དང་ཁྲོ་བོ་སོགས་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་འདོན་པ་ཡིན། བན་དེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་དང་མི་འདྲ་བར། འདོན་དེ་རྣམས་ལ་དབྱངས་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་མེད། འོན་ཀྱང་འདོན་པ་རྣམས་ཨང་ཀི་དང་འདྲ་བའི་གྲུབ་ཆ་མི་འདྲ་བར་སྒྲིག་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་མིང་རེ་བཏགས་ནས་རྐྱང་པའི་སྡེ་པ་དང་ཚོགས་པའི་སྡེ་པ་སོ་སོར་ངོས་འཛིན་ཁ་གསལ་བྱེད་ཐུབ།

བོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་རོལ་ཆ་ནི་ལེབ་གཟུགས་སུ་གྲུབ་པའི་དྲིལ་བུ་སྟེ་གཤང་ཡིན། འདི་ནི་ཐིག་རིས་བྲིས་པའི་དབྱངས་ཡིག་གཞིར་བཟང་ནས་སྤྱོད་པ་ཡིན། སིལ་སྙན་ནི་བོན་པོའི་ལེབ་གཟུགས་སུ་གྲུབ་པའི་དྲིལ་བུ་ཆུང་བ་འདྲ་མིན་གྱི་ཁྲོད་ལས་མངོན་གསལ་དོད་ཤོས་ཡིན་པ་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་རེད། བན་དེའི་རོལ་ཆའི་ཁྲོད་དུའང་དེ་དང་གཅིག་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཚང་མས་སིལ་ཆོག་ཟེར། (རྔ་drums)དང་(སྦུབ་cymbals)རོལ་མོ་ནི་ཆོ་ག་མང་པོའི་ལག་ལེན་ཁྲོད་དུ་ངེས་པར་དུ་མཁོ་བ་ཡིན། རོལ་ཆ་དེ་དག་ནི་བཟོ་ལྟ་འདྲ་མིན་གྱིས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པའི་རིས་དབྱིབས་ཐོག་(དུང་ཆེན་long trumpets)དང་(རྒྱ་གླིང་reed aero phones)ཆ་གཅིག་དང་མཚམས་རེ་དུང་ཆུང་དང་ཀོ་ཡོ(receding bell)དང་(དུང་དཀར་conch-shell trumpets)དང་སྦྲགས་ནས་གཏོང་ལེན་བྱེད་དགོས།

༣. དགེ་འདུན་འཕེལ་རྒྱས་མཆོག་གིས་བརྩམས་གནང་བའི་༼གངས་ལྗོངས་ལྷ་ཡི་རྔ་སིལ་རབ་དགའ་དགྱེས་པའི་ཆོས་དབྱངས།༽ཞེས་པ་གཙོ་བོར་དགེ་ལུགས་པའི་ཆོས་དབྱངས་བྲིས་ཡོད་ནའང་བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ལ་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་རེད། ༼གངས་ལྗོངས་ལྷ་ཡི་རྔ་སིལ་རབ་དགའ་དགྱེས་པའི་ཆོས་དབྱངས།༽སུ་༼ཁམས་བརྒྱད་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་རྩ་བ་རྣམ་པར་ངེས་པ།༽དང་༼མི་ནུབ་མཚན་མདོ།༽༼མདོ་གཟེར་མིག༽༼གསང་བ་འདུས་པ་ཐབས་ཆེན་ཡབ་ཀྱི་གསང་རྒྱུད་བཞུགས་སོ།༽༼མ་མོ་འདུས་པ་ཡང་སྙིང་གི་རྒྱུད་གཞུང་བཞུགས་སོ།༽སོགས་བོན་ལུས་སུ་བྱས་པའི་དཔྱད་ཡིག་དང་། དོན་དམ་སྨྲ་བའི་སེང་གེས་མཛད་པའི་ལག་བྲིས་དཔེ་རྙིང་༼བཤད་མཛོད་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལས་གླུ་དགོས་བཅུ་དྲུག་བཤད་པ།༽སོགས་ཀྱི་དཔྱད་ཡིག་དེ་དག་བེད་སྤྱོད་བྱས་པས་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཁུངས་བཙན་པར་སྙམ། བོན་གྱི་དབྱངས་ཡིག་༼བཀའ་སྐྱོང་གདངས་ཡིག་འབྲུག་མོ་ལྡིར་བའི་སྒྲ་དབྱངས་བཞུགས།༽དང་སྙེ་མོ་ཟངས་རི་ལྷུན་གྲུབ་མཐོང་སྨོན་དགོན་གྱི་རྡོ་ཏིང་དང་དུང་གི་དབྱངས་ཡིག་སྐོར་ལ་དབྱེ་ཞིབ་མཛད་ཡོད་ལ། ཆེད་དུ་ཐོན་པའི་རོལ་མོའི་ཆེད་སྤྱོད་མིང་བརྡ་དང་དབྱངས་ཀྱི་འ་གྱུར་བ། འདྲེན་ཚིག་སྐོར་ལ་རྒྱས་བཤད་གནང་འདུག བོན་གྱི་དཔྱད་ཡིག་ཁྲོད་དུ་གསལ་བའི་ཆོ་གའི་སྐོར་གྱི་ལུང་འདྲེན་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་ཡོད་པ་འདིས་བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་ལ་དཔྱད་ཡིག་མཁོ་འདོན་གནང་ཡོད། བོན་གྱི་རོལ་ཆའི་སྐོར་ལ་དེང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་གཤང་དང་དུང་། རྔ་བཤད་ཡོད་ལ། དཔྱད་ཡིག་གི་ཁྲོད་ལས་ཅིང་ཆེན་དང་དམ་བུ་ར། ཅག་པར། བིང་ཆེན། རྒྱུད་སྦྲེང་སོགས་བཤད་ཡོད། ༼ཁྲོ་བོ་ལྷ་རྒོད་ཐོག་པའི་བསྣན་བསྒྲུབ་ལས་གསུམ་གྱི་གསུང་པོད་བཞུགས་སོ།༽ཞེས་པའི་གནའ་དཔེ་མཚམས་སྦྱོར་ཞུས་ཡོད་ལ་རབ་ལེགས་གཡུང་དྲུང་གླིང་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཀོ་ཡོའི་སྐོར་བཤད་ཡོད། མགུར་གླུའི་ལོ་རྒྱུས་དེ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་བར་དུ་ཁུངས་འདེད་བྱས་ཡོད། འདིར་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་འཁྲུངས་ལོའི་སྐོར་ནམ་མཁའི་ནོར་བུའི་བཞེད་པ་ཇི་བཞིན་ལོ་ངོ༣༨༠༠ལ་གཞིར་བཅོལ་འདུག དེས་མགུར་གླུའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལོ་ཚད་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་ལ་མགུར་གླུ་ཡང་བོན་གྱི་བསམ་བློའི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་དར་སྤེལ་བྱུང་བ་མཚོན་ནུས། མཐའ་མར་ཐོབ་རྒྱལ་སྨན་རི་དགོན། རབ་ལེགས་གཡུང་དྲུང་གླིང་། བཟང་རི་ལྷུན་གྲུབ་མཐོང་སྨོན་དགོན། ཨ་གྲགས་སྣང་གསལ་དགོན། རྟ་མགོ་སེར་ཤིས་དགོན། ས་མདའ་བོན་དགོན། སྟེང་ཆེན་དགོན། ལ་ངུ་དགོན་བཅས་ཀྱི་རྒྱུན་ལྡན་ཆོ་གའི་རོལ་དབྱངས་སྐོར་ལ་རགས་བཤད་བྱས་པས་བོན་གྱི་དགོན་སྡེ་སོ་སོའི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཡང་། དེས་བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལམ་ཐིག་ཅིག་གསར་འཚོལ་དང་། བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་སྤྱི་ལ་རྒྱས་བཤད་བྱས་ཡོད། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཤིན་ཏུ་མང་བ་དང་། ས་ཡུལ་དངོས་སུ་ཕྱིན་པའི་མཐོང་ཐོས་མྱོང་གསུམ་བརྒྱུད་ནས་བོན་གྱི་དབྱངས་ཡིག་དང་རོལ་ཆ་ལ་གསལ་བཤད་གང་ལེགས་བྱས་པས་བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་ལ་མཛུབ་འཁྲིད་ཀྱི་ནུས་པ་ཆེའོ་། །

གོང་གི་རྒྱས་གླེང་ལས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་ལ་བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་ད་ལྟ་འགོ་ཚུགས་ཙམ་ཡིན་པ་དང་། འབྲེལ་ཡོད་ཁྱབ་ཁོངས་ཆུང་ལ་ཐོག་མའི་ཚོད་བགམ་དང་ཤེས་རྟོགས་ཙམ་དུ་ཟད། བོན་གྱི་དགོན་སྡེ་མང་ཆེ་བ་བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་སུ་ཁ་ཐོར་ནས་གནས་ཡོད་པ་དང་། གྲངས་འབོར་ཡང་ཉུང་ཙམ་ཡིན། ཡིན་ནའང་ཆོ་གའི་རྣམ་གྲངས་མང་ཞིང་ཆོ་ག་མི་འདྲ་བ་རེ་ལ་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཙོགས་པོ་ཡོད། དེ་དང་ལྷན་དུ་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་མང་དག་ཡོད། དེས་ན་བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་མུ་མཐུད་གཏིང་ཟབ་ཏུ་བྱེད་དགོས་པ་གལ་ཆེ།

བཞི་པ། བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།

བོན་གྱི་རོལ་ལ་མཚོན་ན་གྱེར་སྒོ་བཞི་ཡི་གཏོ་རིགས་བརྡ་སྤྲོད་བྱེད་ཀྱི་སྐད་གཅོང་དགུ་ནི། གཡུ་འབྲུག་ངར་སྐད། ཁྱུང་མོའི་འཚེར་སྐད། ནེ་ཙོའི་གཅོང་སྐད། ཕོ་རོག་ལྟོ་སྐད། སྟག་སྦྲང་གཅོང་སྐད་དང་དགུ་ཡི་སྒོ་ནས་དྲངས་{22}པ་དང་། སྐད་ཀྱི་གཅོང་དགུས་རང་རང་སོ་སོའི་དོན་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཚུལ་འཁོད་པ་ལ༼གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ཕྱོགས་བསྡུས།༽ལས། གཡུ་འབྲུག་ངར་སྐད་ལྷ་གསས་དཔུང་ཚོགས་བསྡུ། །ཁྱུང་མོའི་འཚེར་སྐད་དྲག་པོའི་ལྷ་ཚོགས་བདར། །ངང་མོ་བུ་སྟོར་སྐད་ཀྱིས་མིའི་ཕྱྭ་བླན། །རྨ་བྱའི་སྒྲོ་སྐད་ཕྱུགས་ཀྱི་གཡང་འགུག་བྱེད། །ཁུ་བྱུག་གསུང་གིས་ལྷ་སྲིན་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད། །ལྕོ་གའི་འགྱུར་སྐད་གླུད་ཡས་ལམ་དུ་བསྟན། །ནེ་ཙོའི་གཅོང་སྐད་ལྷ་མིན་གོ་བརྡ་སྤྲད། །ཕོ་རོག་ལྟོ་སྐད་སྲི་ཡི་བྱུར་གདབ་སྟེ། །སྟག་སྦྲང་གཅོང་སྐད་སྲི་ཁམས་བྱུར་ཁ་གནོན། །ཞེས་པའོ། །

བོན་གྱི་ལུགས་སུ་བྱ་བོན་བཅུ་གསུམ་{23}ཞེས་ཀྱང་ཡོད། དོན་དུ་འདི་དག་ནི་བོན་གྱི་གདངས་དབྱངས་གྱེར་དུས་སྐད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་མིང་སེམས་ཅན་གྱི་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་ངང་ལ་མཚོན་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ་མིན་ནམ་སྙམ། གང་ལགས་ཤེ་ན་དབྱངས་ཡིག་ཁ་ཤས་ལ་བྱ་དང་རྟ་དང་ཁྱུང་གི་གཟུགས་རིས་བྲིས་འདུག་ཅེས་བྲུ་ལུགས་ཀྱི་དགེ་འདུན་པས་གསུངས་མྱོང་། {24}དེ་ཡང་སྔོན་དུས་མགུར་ལྷ་གསོལ་བའི་དུས་སུ་མགུར་གླུ་ལེན་པ་དང་དེའི་རྣམ་གྲངས་༡༣ཡོད། དེ་བཞིན་ཤོན་ལ་ཤོན་སྣ་༡༣། དགའ་གླུ་༡༣། གཞས་ཆེན་༡༣། ཀླུ་རོལ་༡༣སོགས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གླུ་གར་ཆེ་གྲས་ཁག་ལ་གྲངས་ངེས་༡༣ཡོད་པ་འདི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཚུལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྲིས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ལ་གཟིགས་རོགས་ཞུ།༼{25}

བོན་ཞེས་པ་བོད་དང་གཅིག་པར་འགྲེལ་བ་དང་། ཤེས་བྱ། ཁྲིམས། ཞིང་ལས། བུམ་པར་རྟོགས་པ། ཡང་ན་བཟླ་བ་དང་། འདོན་པ། གྱེར་བའི་དོན་དུ་བཀྲལ་བ་སོགས་འདོད་ཚུལ་མང་དུ་བྱུང་ཡང་། འདིར་གཙོ་བོར་འདོན་པ་དང་གྱེར་བ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཆད་པར་བྱ། བོན་ཞེས་པ་སྒྲ་ཡང་འཇུག་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་གདངས་དབྱངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་དེ། འདོན་པ་ལ་མཚོན་ལ་རྟ་དབྱངས་ཀྱི་རང་བཞིན་མངོན་གསལ་དོད་པོ་མེད་ཀྱང་འདོན་བྱའི་ཡི་གེ་སོ་སོར་བཞུགས་པའི་དབྱངས་ཀྱི་མཐོ་དམན་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་དྲག་ཞན་{26}གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད། གྱེར་བ་{27}ཡང་དེ་བཞིན་ཡིན་པར་ཤེས་དགོས། ཆོ་ག་སྒྲུབ་སྐབས་ཆོ་གའི་གྱེར་ཚིག་སྐད་ཀྱི་གཅོང་དགུའི་འདོན་རྟ་ལ་དྲངས་ཏེ་དབྱངས་སུ་གྱེར་བ་ནི་ཆོ་གའི་ནང་དོན་གྱི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་སྟེ། ཆོ་གའི་གྱེར་ཚིག་དེ་རིགས་དང་ཐོག་ཀི་ཀི་བསྭོ་བསྭོ། ལྷ་རྒྱལ་ལོ། ལྷ་རྒྱལ་ལོ། ཀི་ལྷ་རྒྱལ་ལོ། ལྷ་རྒྱལ་བཞིན་དུ་ཚེ་རིང་བ་ཤོག ཅེས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད།

བོན་ལུགས་གཅོད་ཀྱི་རོལ་དབྱངས་སྐོར་འཆད་པ་ལ་གཤེན་གྱི་རྒྱུད་པ་འཛམ་གླིང་ཞུ་བ་ཁོང་གི་སྐབས་ཁམས་ཁུལ་གྱི་དུང་ལོང་ཟེར་བའི་གཅོད་གཏོང་ཤེས་པའི་གནས་སྐོར་བ་ཞི་གཤེན་དར་ལྡིང་དུ་ཡོང་ནས་གསེར་སྒོ་ཁྲ་མོ་རུ་འགྲོ་དུས་གཏོང་ཚན་{28}གྱིས་སྒོ་ཁ་ནས་བཀག དེའི་དུས་ཁོས་སྒོ་ཁ་ན་བསྡད་དེ་ལག་ཏུ་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་ཌ་མ་རུ་བཅངས་པ་དང་གཅོད་ཀྱི་རྟ་དབྱངས་བཏང་བ་གཤེན་ཚང་སྐུ་ཞབས་ཀྱིས་གཟིགས་ནས་ཁོ་ནང་དུ་བོས་པ་དང་། ཁོ་ལ་གཅོད་གཏོང་དུ་བཅུག་པས་ཧ་ལས་པ་དང་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་མཉེས་ཙོར་ཆེན་པོ་བྱུང་། དེའི་མཚན་མོར་ཚོམས་ཆེན་དུ་ལྷ་ཚོགས་དང་ཡི་དམ་ལ་གཅོད་གཏོང་དུ་བཅུག་བྱུང་ཞེས་༡༩༧༠ལོར་བཅར་འདྲི་ཞུ་ཡུལ་ན་མོ་ཆེ་{29}རུ་འགྲོ་དུས་གཅོད་མཁན་{30}གནས་དེར་དཏན་སྡོད་བྱས་པ་དེས་བཤད་བྱང་ཟེར། གཅོད་ཞེས་པ་ཡི་དམ་སྒོམ་པའི་དུས་སུ་རྣམ་རྟོག་མ་དག་ན་སྣང་ངོར་འབྲི་ཤ་རྒྱགས་པ་ཞིག་མར་བབས་པ་དང་འདྲ་བར་གྲི་བཙུགས་པ་རང་གི་རྐང་པ་ལ་ཕོག་པ་དང་གཅོད་གཏོང་མཁན་རྒོད་པོ་དག་གིས་རྡོ་ཕ་བོང་ལ་ཞོན་ནས་རྡོ་དང་གདན་གྱི་བར་དུ་མེ་སྟག་འཚེར་བ་དང་མི་ཐུལ་བ་རང་ལ་མེ་འབར་བ་སོགས་ཀྱི་གནོད་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཟེར། {31}སྤྱི་ལོ་༡༩༥༠གོང་དུ་གཤེན་དར་ལྡིང་ན་གཅོད་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་བ་ཞི་ཡོད་པ་དེས་བོན་གྱི་ལུགས་སུ་བྱས་པའི་གཅོད་དང་ལྷག་ཏུ་རང་ལུགས་སུ་ཆགས་པའི་གཅོད་ཀྱི་སྐོར་མང་པོ་བཏང་གནང་གི་ཡོད། ཡིན་ནའང་ཕྱིས་སུ་མཐོང་ཆེན་དང་བརྒྱུད་འཛིན་ཡང་དག་མ་བྱུང་བའི་དབང་གིས་དེང་ཁྲི་བརྟན་ནོར་རྩེའི་དགེ་འདུན་ཉུང་ཤས་དག་གི་ཁྲོད་དུ་གཅོད་ཀྱི་སྐོར་ལ་འཆད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་།

ལྔ་པ། བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་གི་དཀའ་གནད།

བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་ཁྲོད་དུས་དཔྱད་ཡིག་གི་ཁུངས་བཙན་མིན་དང་བན་བོན་གྱི་འདྲེས་སྦྱོར། དེ་བཞིན་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་དངོས་ཡོད་རང་བཞིན་སོགས་ཀྱི་དཀའ་ལས་འཕྲད་སྲིད། བོན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་དེ་མུ་མཐུད་འགྱུར་ལྡོག་དང་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་པས་སྔོན་གྱི་ལྟ་བ་ཁ་ཤས་ལ་འགྱུར་བ་ཅུང་ཆེ་བས་བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་ལའང་བལྟོས་བཅས་ཀྱི་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་པ་གལ་ཆེ། ཞིབ་འཇུག་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་བོན་གྱི་ཡིག་ཚགས་མང་ཆེ་བ་བན་དེའི་ཁྲོད་ནས་བརྐུ་བཤུ་བྱས་པར་ངོས་འཛིན་ལ་ཐ་ན་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས་བོན་གྱི་བཀའ་བརྟེན་བན་དེའི་བཀའ་བསྟན་ལས་ལད་མོར་བྲིས་པར་བཤད་ཀྱི་འདུག་མོད། བོན་གྱི་ཡིག་ཚགས་ནང་གསལ་བའི་རོལ་མོའི་སྐོར་གྱི་མིང་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ཁ་ཤས་བན་དེའི་ཡིག་ཚང་ནང་མཐོང་དུ་མེད་པར་སྙམ། དཔེར་ན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་འབྲིང་ཤོས་༼མདོ་གཟེར་མིག༽{32}གི་ཁྲོད་ཤོན་{33}དང་ཚོམ་ཚོམ་{34}ལྟ་བུའི་གར་རོལ་དང་། བིང་ཆེན་དང་ཅག་པར་ལྟ་བུའི་རོལ་ཆའི་མིང་གསལ་ཡོད། བྱ་དངོས་གང་ལའང་དེའི་གཤེས་ལུགས་དང་མི་འགལ་བའི་སྒོ་ནས་དངོས་རྟོག་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་རྟོགས་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེ། བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་ཀྱང་འདི་ལྟར་ཡིན་ནོ།། དེས་ན་བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་ལ་མཚོན་ན་བན་བོན་གཉིས་ཀའི་དཔྱད་ཡིག་བལྟས་ནས་ཆ་ཚང་རང་བཞིན་དང་ལྟ་ཚུལ་ཡང་དག་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས། ཞིབ་འཇུག་པ་རེ་ཟུང་གིས་བོན་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་རྩ་བའི་དབྱེ་བ་ཡང་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་གཡག་ཞར་བས་རྩྭ་ཟ་བ་ལྟ་བུའི་བྱ་བྱེད་འདི་རིགས་ལ་འཛེམ་པར་བྱའོ། །མདོར་ན་བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་ཐད་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་ཁྲོད་ནས་བཙལ་འཚོལ་བྱེད་པ་དང་། སྤེལ་བཞིན་པའི་ཆོ་གའི་ཁྲོད་ལས་ཤེས་རྟོགས་བྱ་རྒྱུ་རེད།

བོན་གྱི་འཕེལ་རིམ་ལ་བརྡོལ་བོན། འཁྱར་བོན། བསྒྱུར་བོན་ཞེས་སུ་ཕྱེ་ཡོད་པ་འདིར་ཆེད་དུ་འཆད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་སྙམ། དབྱེ་བ་ཕྱེ་ཚུལ་དེ་ལ་དམའ་འབེབས་དང་འཁྱོག་བཤད་དང་བཞིན་ཤུགས་ཆེ་བར་འདུག རྒྱལ་སྤྱིའི་བོན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ་ཕེར་ཁི་བེར་ནི་{35}ཡིས་ཀྱང་ལྟ་ཚུལ་འདི་ལ་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད། འདི་འདྲའི་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ཚུལ་སྐོར་བོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཅི་ལའང་གསལ་མེད་ལ་བོན་གྱི་ལུགས་སུ་གཏོགས་པའི་བླ་མ་དང་སློབ་དཔོན་ཚང་མས་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད། དབྱེ་བ་ཡོད་པས་གཟུ་བོས་བརྟག་དགོས་པ་གནད་འགག་ཡིན། ལྟ་བ་འདིའི་མགོ་ཁུངས་རགས་ཙམ་ཞུས་ན་ཐོག་མར་༼ཐུའུ་བཀན་གྲུབ་མཐའ་༽རུ་འབྲི་གུང་སྐྱོབ་པ་མགོན་པོའི་༼དམ་ཆོས་དགོངས་གཅིག་དགོངས་རྒྱན་༽ལས་ཁུངས་དྲངས་པ་མ་གཏོགས་ཐུའུ་བཀྭན་ཁོང་གི་ལྟ་ཚུལ་མ་ཡིན་པར་གསལ་བཤད་མཛད་ཡོད། ཡིན་ཡང་ཕྱིས་སུ་ཐོན་པའི་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་གཞུང་ལུགས་ལ་མཚོན་ན་བོན་སྐོར་༼དམ་ཆོས་དགོངས་གཅིག་དགོངས་རྒྱན་༽ལ་ཁུངས་གཏུགས་པས་དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ཁ་གསལ་རེད། ༼ཐུའུ་བཀན་གྲུབ་མཐའ་༽ཡི་ནང་དུ་བོན་ལ་རང་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་དང་ལག་ལེན་རྣམ་བཞག་ཡོད་པར་བཤད་ཡོད་ལ། མཐའ་མཇུག་ཏུ་བན་བོན་གཉིས་ཡོངས་སུ་འདྲེས་ནས་འབྱེད་དཀའ་བར་འདུག་ཅེས་གསུངས་ཡོད། འདི་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་འོག་མཁས་པ་རེ་ཟུང་བའི་ལྟ་བས་བོན་གྱི་སྐོར་ལ་ཕྱོགས་རྐྱང་པའི་དཔྱད་པ་བྱ་བར་མི་རིགས། དེ་བས་བན་བོན་གཉིས་ཀར་ཚད་ལྡན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཡོད་ཀྱང་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ཚུལ་འདི་མི་སྒེར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཁོ་ནས་ཡིན་པ་ལས་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་གང་གི་སྐྱོན་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཤེས་དགོས། ༼དམ་ཆོས་དགོངས་གཅིག་དགོངས་རྒྱན༽དུ་གསལ་བའི་བོན་གྱི་སྐོར་འདིའི་ཁུངས་གང་དུ་གཏུགས་མིན་ཀ་མི་གསལ་བས་མུ་མཐུད་འདིའི་སྐོར་ལ་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དཔྱད་པར་འཚལ། ཞིབ་པར་གཟིགས་འདོད་ན་༼ཐུའུ་བཀན་གྲུབ་མཐའ་༽{36}དང་༼ཞང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཏི་སེའི་འོད།༽{37}༼གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ཕྱོགས་བསྡུས་༽{38}སོགས་ལ་གོ་བསྡུར་གནང་ན་དོན་གྱི་གསལ་ཁ་ཆོད་ངེས་སྙམ། འདི་ལྟ་བུའི་གནད་དོན་རྙོག་པོ་ཞིག་ལཤེས་དམན་བདག་ལྟ་བུས་དཔྱད་གླེང་བྱེད་པའི་སྤོབས་པ་མེད་ཀྱང་བོན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ་ཚེ་རིང་ཐར་གྱིས་བྲིས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་{39}ཞིག་འདུག་པས་གཟིགས་རོགས་ཞུ།

དྲུག་པ། བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་གི་དོན་སྙིང་།

བོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ན་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་རོལ་དབྱངས་ཞིབ་འཇུག་ལ་དཔྱད་གཞི་མཁོ་འདོན་དང་། བོད་ཀྱི་རྒྱུན་སྲོལ་གླུ་གར་ལ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ངེས། དཔེར་ན་འདས་མཆོད་ཆོ་གའི་དུས་སུ་གཤེན་ལུགས་ཀྱི་༼བཟླས་ཆོག་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མའི་གསུང་བསྐུལ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་༽ལ་མཚོན་ན་སྔོན་ཆད་དགེ་འདུན་པས་མགོ་ནས་བཏང་སྟེ་ཆོ་གར་བཞུགས་པའི་ནང་མི་སོགས་ཀྱིས་ཉན་པ་ལ་ཕྱིས་སུ་དགེ་འདུན་པས་འདོན་གྱི་སྒོ་ནས་འདྲེན་པ་དང་དེ་རྗེས་དབྱངས་དུམ་བུ་རེ་རེ་བྱས་ནས་གཏོང་ཞིང་། དགའ་ཉེ་སྤུན་མཆེད་དང་ཡུལ་མི་གྲོགས་པོ་སོགས་ཀྱིས་མ་ཏྲིའི་གཟུངས་སྔགས་མཉམ་དུ་དབྱངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཏོང་བར་བྱ། འདི་ལྟར་མི་བུ་སོ་སོའི་སྐད་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་མཉམ་གཞས་ལྟ་བུའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད། འདོན་དབྱངས་ཀྱི་ངོས་ནས་བཤད་ན་གཤེན་ལུགས་རིང་ལ་སྙན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཞེས་པ་ཇི་བཞིན་སྤྱིར་ན་དབྱངས་དཀྱུས་རིང་ལ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་སྙན་འཇེབས་ལྡན་པར་གྲགས། མ་ཏྲིའི་དབྱངས་དེ་ཉན་པའི་ཚེ་ན་སྙིང་རྗེ་ཡི་ཚོར་སྣང་དྲག་པོ་ཡོང་གིན་ཡོད། གཤམ་དུ་འདིའི་དབྱངས་ཡིག་བཀོད་པ་ལ།

iiiiiiiiiii

གོང་གི་དབྱངས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ཡང་བསྐོར་བསྐྱར་བསྐོར་དུ་གཏོང་བ་ནི་མ་ཏྲི་གཟུངས་སྔགས་ཡིན་པ་དང་། དུས་རྒྱུན་མ་ཏྲི་བསྐུལ་བ་ཞེས་ཟེར། གླིང་སྒྲུང་གི་ཁྲོད་དུ་ཁྲོ་ཐུང་གིས་ཁ་རིང་རྒྱལ་མོ་ལ་ཁ་རྡུང་ཚིག་རྡུང་བཏབ་པའི་གླུའི་ནང་དུའང་། གླུ་ཨ་ལ་ཐ་ལ་ཐ་ལ་རེད། །ཐ་ལ་མོ་གླུ་ཡི་ལེན་ལུགས་རེད། །ཐེངས་གསུམ་ངག་གི་འགུགས་གླུ་རེད། །ཨོམ་མ་དྲི་མ་ཡིས་ས་ལེ་འདུས། །ཨ་དཀར་ཨ་མའི་དུ་གྲི་སོགས། །ནག་པོ་ཤིག་ཤིག་མ་མ་ཡག །{40}ཅེས་གསལ་འདུག་ཀྱང་དོན་དུ་ཨཱོྃ་མ་ཏྲི་མུ་ཡེ་ས་ལེ་འདུ། ཨ་དཀར་ཨ་རྨད་དུ་ཏྲི་སུ་ནག་པོ་ཞི་ཞི་མལ་མལ་ཞེས་མ་ཏྲིའི་གཟུངས་སྔགས་ཡིན། ཡི་གེར་འགོད་མཁན་གྱིས་བོན་གྱི་གཟུགས་སྔགས་ལ་རྒྱུས་མངའ་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྒྲ་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་བཀོར་པ་བོན་གྱི་གཟུངས་སྔགས་རེད་ཟེར་དོན་ནི་ཁྲོ་ཐུང་གིས་བླངས་པའི་གླུ་འདིའི་གོང་ལ་ཚིག་འདི་འདྲ་ཞིག་གསལ་འདུག་སྟེ། གླུ་ཨ་ལ་ཐ་ལ་ཐ་ལ་རེད། །ཐ་ལ་མོ་གླུ་ཡི་ལེན་ལུགས་རེད། །ཐེངས་གསུམ་ངག་གི་འགུགས་གླུ་རེད། །བོན་སྐུ་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་མཁྱེན། །བོན་ཕྲུག་བསྟན་པ་ཤེས་རབ་མཁྱེན། །བོན་སེར་བླ་མའི་ཚོགས་རྣམས་མཁྱེན། །{41}ཞེས་པ་ལས་ཀྱང་གསལ་ལོ། །གོང་གི་གཟུངས་སྔགས་གཉིས་དང་ཨ་ཨ་དཀར་ས་ལེ་འོད་ཨ་ཡཾ་ཨཱོྃ་འདུ་གསུམ་ལ་བོན་གྱི་སྙིང་པོ་རྣམ་གསུམ་ཞེས་ཟེར། གླིང་སྒྲུང་གི་ནང་དུ་སྒྲུང་མཁན་གྱི་ཀྱང་མ་ཏྲིའི་དབྱངས་དང་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་གཏོང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། ཚིག་བར་ཕན་ཚུན་གྱི་འགྲོ་ཕྱོགས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལ་མཐུན་པའི་ཆ་མང་དུ་འདུག ལར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ལ་བོད་རྒྱལ་ཉེར་བདུན་པ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་སྙན་ཤལ་གྱི་གོང་དུ་ཆབ་སྲིད་བོན་སྒྲུང་ལྡེའུ་གསུམ་གྱིས་བསྐྱངས་ཞེས་རླུང་ལྟར་གྲགས། བོན་ནི་གཡུང་དྲུང་བོན་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་བཙན་པོའི་སྲིད་སྐྱོང་ལ་གཞོགས་འདེགས་བྱེད་མཁན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་དུས་སུ་ཡར་ཀླུང་ཁུལ་དུ་དར་བ་ནས་རྒྱུན་འཁྱོངས་པ་དེ་ཡིན། སྒྲུང་ནི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུན་མཐུད་རང་བཞིན་ལ་སྤྱོད་པའི་གཏམ་དཔེ་དང་སྦྱར་ནས་ཤོད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན། ལྡེའུ་ནི་རིག་པ་གཏོང་བའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན། དེས་ན་བོན་གྱི་འདས་མཆོད་ཆོ་གའི་ཁྲོད་དུ་སྤྱོད་པའི་མ་ཏྲིའི་དབྱངས་དང་སྒྲུང་གི་དབྱངས་གཉིས་འདྲ་པོ་ཡོད་པ་ལས་དེ་གཉིས་དབར་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་རེས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་སྤེལ་རེས་ཡོད་པ་མཚོན་ནུས། དེ་ཡང་༼ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད་༽ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ཨ་ཁུ་ཁྲོ་ཐུང་གིས་ཀྱང་འདོན་པའི་སྔགས་ནི་ཨཱོྃ་མ་ཏྲི་མུ་ཡེ་ས་ལེ་འདུ་ཡིན། བོད་ལྗོངས་སློབ་ཆེན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མ་གུ་རུ་པདྨ་རྡོ་རྗེས་བྲིས་པའི་སློབ་ཐོན་དཔྱད་རྩོམ་༼གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་དང་གེ་སར་གཉིས་ཀྱི་གཤིབ་སྡུར།༽ལས་དེ་ནི་སྒྲུང་རྐྱང་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་དེས་བོད་ཀྱི་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཚོན་པར་བཤད་འདུག དེས་ན་བོན་གྱི་རིག་གནས་དང་སྒྲུང་གི་རིག་གནས། ལྡེའུ་ཡི་རིག་གནས་བཅས་ནི་དུས་མཉམ་དུ་དར་སྤེལ་བྱུང་བ་ད་ལྟའང་མངོན་སུམ་དུ་གནས་ཡོད། ས་མཐའི་ཡུལ་གྲུ་ཁ་ཤས་ལ་བོན་སྒྲུང་ལྡེའུ་གསུམ་གྱི་རིག་གནས་རྣམ་པ་འཚོ་བ་དང་ཐག་ཉེ་པོས་རྒྱུན་མཐུད་དུ་གནས་ཡོད་པས་མུ་མཐུད་ཞིབ་འཇུག་གནང་རྒྱུ་གལ་ཆེ།

ལར་ཁ་ཤས་ཀྱིས་དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་རལ་པ་དང་བོན་གཉིས་འབྲེལ་བ་ཡོད་མེད་ལ་བརྟག་དཔྱད་མེད་པར་གཤང་ཞེས་པ་རལ་པའི་ཁྲོད་དུའང་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད་ཅེས་གླང་གིན་ཡོད། དོན་དུ་རལ་པའི་ཁྲོད་དུ་གཤང་དཀྲོལ་བ་འདི་བོན་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་སྟེ། རལ་པ་འཁྲབ་པའི་ཡུལ་ལུང་ཁག་ལ་བལྟོས་ན་མང་ཆེ་བ་བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་སུ་གནས་ཡོད་པ་དང་། ཡུལ་ལུང་དེ་དག་ལ་ཚང་མས་བོན་ལུགས་ལ་དད་པ་བྱེད་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད། དཔེར་ན་རལ་པའི་ཁྲོད་དུ་གྲགས་ཆེ་བའི་ཁྱུང་པོ་སྟེང་ཆེན་གྱི་རལ་པ་དང་། ནག་ཆུའི་ཏིང་དཀར་རལ་པ་ལས་ཁྱུང་པོ་སྟེང་ཆེན་ནི་བོན་ལུགས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་ཆེ་བ་བྲུ་ཞུ་སྤ་རྨེའུ་ཁྱུང་གཤེན་གྱི་ཡ་གྱལ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ལུགས་སུ་གཏོགས་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་དེང་གི་དུས་སུའང་བོན་འཆད་ཉན་གྱི་རྣམ་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་ཡོད། རལ་པའི་ཁྲོད་དུ་སྤྱོད་པའི་རོལ་ཆ་ལ་མཚོན་ན་རྔ་དང་གཤང་ཡིན། རྔ་ཡི་རྔ་ཚིག་རྒྱག་སྟངས་དང་གཤང་གི་དཀྲོལ་ལུགས་བོན་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གཏན་རོལ་མོ་རྡུང་དཀྲོག་གི་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་མང་དུ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་རྔ་ལ་མཚོན་ན་གཉིས་བརྡུང་དང་གསུམ་བརྡུང་། དྲུག་བརྡུང་། བདུན་བརྡུང་། དགུ་བརྡུང་སོགས་ཡོད། དེ་ནི་རང་གར་འོལ་གྱིས་བརྡུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་སྟེ། བོན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་གྲུབ་དང་གྲུབ་མཐའ་རྣམ་གཞག་གི་ཁྲོད་དུ་གྲངས་གཉིས་དང་གསུམ། ལྔ། བདུན། དགུ་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་གོ་བབ་སྤྲད་ཡོད་པ་དེ་འཁོར་འདས་གཉིས་ཀྱི་བོན་{42}དང་། སྐུ་གསུམ།{43}ཁམས་ལྔ། {44}བསྒོམ་པའི་བོན་བདུན།{45}སྐད་གཅོང་དགུ་བཅས་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་ནས་ཡོད། དེ་ཡང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞིའི་རྣམ་པས་རོལ་མོའི་མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་ལྟ་བར་ཚོད་འཛིན་བྱས་ཡོད། དེས་ན་རལ་པའི་སྒྱུ་རྩལ་ཧྲིལ་པོར་བོན་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་པ་འདི་བོན་གྱི་རིག་གནས་རྒྱུད་འཛིན་དང་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་མིན་ནམ་སྙམ་པས་མཁྱེན་ལྡན་རྣམས་ནས་དཔྱད་པར་འཚལ།

མཆན་འགྲེལ།

{1} སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་ལོ་ཚོགས་སྐོར་ལ་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་མང་པོ་འདུག་སྟེ། རིང་ཤོས་ལ༼བོན་གྱི་ཤེས་རིག་ཚིག་མཛོད།༽ཀྱི་ནང་དུ་ལོ་ངོ་༡༨༠༢༩དུ་འདོད་པ་དང་། མཁས་དབང་ནམ་མཁའི་ནོར་བུའི་དགོངས་པ་ཇི་བཞིན་བྱས་ན་༣༩༠༠ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ། དར་ལྡིང་གཤེན་སྟོན་ཡེ་ཤེས་བློ་གྲོས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཇི་བཞིན་བྱས་ན་༣༨༧༠ཙམ། དེ་བཞིན་ཐུབ་བསྟན་ཕུན་ཚོགས་མཆོག་གིས་བཞེད་པ་ལ་༢༦༨༠ཙམ་འདུག འདིའི་ཐད་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མུ་མཐུད་ཞིབ་འཇུག་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད།

{2} སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔ་ནི། དཔོན་གསས་མན་ངག་ལུང་གི་བོན་སྒོ། ཆབ་ནག་སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་བོན་སྒོ། འཕན་ཡུལ་རྒྱས་པ་འབུམ་གྱི་བོན་སྒོ། ཆབ་དཀར་དྲག་པོ་སྔགས་ཀྱི་བོན་སྒོ། མཐོ་ཐོག་སྤྱི་རྒྱུག་མཛོད་ཀྱི་བོན་སྒོ་དང་ལྔའོ་། །

{3} ཐེག་པ་རིམ་དགུ་ནི། ཕྱྭ་གཤེན། སྣང་གཤེན༸ འཕྲུལ་གཤེན། སྲིད་གཤེན་བཞི་རྒྱུའི་ཐེག་པ། དགེ་བསྙེན། དྲང་སྲོང་། ཨ་དཀར། ཡེ་གཤེན་བཞི་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ། བླ་མེད་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟེ་དགུའོ་། །

{4} ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་ནི། ཕྱི་འདུལ་བ་མདོ་ཡི་བོན། ནང་གསང་སྔགས་རྒྱུད་ཀྱི་བོན། གསང་བ་སེམས་དོན་བླ་མེད་ཀྱི་བོན་ནོ། །

{5} བཀའ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྐུས་འདུལ་བའི་དུས་སུ་གང་ཟག་གིས་མ་བཅོས་མ་བསླད་པ་གཅིག་བཀའ་ཡིན་ཏེ། བཀའི་མཚན་ཉིད་བཅོས་སླད་མེད། ཅེས་དང་། མ་བཅོས་མ་སླད་མཚན་ཉིད་འཛིན་ཅེས་གསུངས་སོ། །

{6} བཀའ་རྟེན། སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་འོག་ཏུ་གསུངས་པ་ལ་བརྟེན་པའོ་། །

{7} བོན་ལུགས་ཀྱི་དཔེ་ཆ་ཀླུ་འབུམ་དཀར་ནག་ཁྲ་གསུམ་སོགས་ལ་གོ་ན་ཆོག

{8} 才让太主编《本教研究论文选集》第一辑。北京:中国藏学出版社,2011年。

{9} དོན་འགྲུབ་ལྷ་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱུར་བའི་༼ཕྱི་གླིང་པས་བོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་བདམས་སྒྱུར།༽ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005

{10} 王尧等主编;《国外藏学研究论文集》,拉萨:西藏人民出版社,现今为止共出版了20辑。

{11} Music of Tibetan Buddhismདེབ་འདིའི་རྩོམ་པ་པོ་lvan vandorནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༣༢ལོའི་ཟླ་༡༢པའི་ཚེས་༡༣་ཉིན་Pecsརུ་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་། ཨི་ཏཱ་ལིའི་གདངས་རྩོམ་མཁས་ཅན་དང་ཤུང་ཡཱ་སླིའི་(Hungarian)རོལ་དབྱང་མཁས་ཅན། མི་རྒྱུད་རོལ་དབྱངས་རིག་པ་མཁས་ཅན་རེད། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༨ལོར་ནང་མི་དང་མཉམ་དུ་ཨི་ཏཱ་ལིའི་བར་དུ་ཨ་རིའི་ཨའོ་འར་ལང་ཞེས་པའི་ས་ཆ་རུ་རོལ་མའི་ཅོའི་ཧྲེ་རོལ་ཆ་རུ་ཀག་(Roman New Orleans Jazz Band)ཏུ་བཞུགས་ནས་དུས་བཀག་གིས་སག་སི་(sax)སློབ་མཐར་ཕྱིན། ཁོང་ནི་དཔྱད་རྩོམ་དང་ཆེད་དེབ་པར་འགྲེམ་བྱེད་མཁན་གྱི་སྣེ་ཁྲིད་པ་ཡིན། ཁོང་གི་གདངས་རྩོམ་ཁྲོད་དུ་གློག་བརྙན་གྱི་སྒྲ་སྦྱོར་གྲགས་ཆེ་བ་ཁ་ཤས་ཚུད་ཡོད། དཔེར་ན། Michelangelo Antonioni གློག་བརྙན་(The passenger)༼འགྲུལ་པ།༽ཞེས་པ་དང་Giulio Questi ཡི་གློག་བརྙན་༼ཅང་ཀའོ་གསོད་པ།༽ (Django kill)ལྟ་བུའོ། །

{12} 更堆培杰:《西藏宗教音乐》。北京:民族出版社,2009.

{13} ཟླ་བཟང་པོས་བརྩམས་པའི་༼དགྲ་ལྷ་ཟླ་བ་བཟང་པོའི་ཆེད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།༽ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2003

{14} ཞོལ་ཁང་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་༼གླུ་གར་ཚངས་པའི་ཆབ་རྒྱུན།༽བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1992

{15} གཟིགས་པ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བཟོད་པ་དང་ཕུན་ཚོགས་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་༼རྭ་སྒྲེང་དགོན་པའི་ཉམས་བཞེས་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་བརྗེད་བྱང་ཆེན་མོ།༽བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2012

{16} འབྲི་གུང་ར་སེ་དཀོན་མཆོག་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་༼ བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་སྤྱི་དང་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་བཞེས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཆེན་མོ།༽བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2012

{17} 冯天赐:《青海省黄南藏族自治州本教旺加寺诵经音乐研究》。北京:中央民族大学,2012.

{18} གྱེར་ཚིག་དང་འདོན་ཚིག་ལ་མཚོན་ན་དེས་གནའ་བོའི་རིག་གནས་ཀྱི་བརྡ་འཕྲིན་མང་པོ་གསོག་ཉར་དང་རྒྱུད་སྤེལ་བྱས་ཡོད་ལ། གྱེར་ཚུལ་དབྱངས་རྟ་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་ལྷ་དགྱེས་མི་སྤྲོ་བའི་བྱེད་ལས་ལྡན་ཡོད། ད་དུང་ཆོ་གའི་དགོངས་དོན་དང་དམིགས་ཡུལ་སོགས་ཀྱང་དེའི་ཁྲོད་དུ་འདུས་ཡོད། འདི་རིགས་ལ་སྣང་ཆུང་ཁྱད་བསོད་བྱ་མི་རུང་ངོ་། །

{19} 斯坦利*萨迪主编:《新格罗夫音乐与音乐家辞典》(第2版)。河南:河南文艺出版社,2001,第459页。

{20} ད་ལྟ་ཐེ་ཝན་རྒྱལ་བཙུགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོའི་འགན་བཞེས་པ་དང་། སྔོན་ཆད་རུས་ཧྲེ་པཱ་གསལ་ཡུལ་སློབ་ཆེན་དང་། ཧྥ་རན་སིའི་པཱ་ལིའི་སློན་ཆེན་དུ་མི་རིགས་རོལ་དབྱངས་རིག་པ་སློབ་འཁྲིད་གནང་བ་དང་། དེ་བཞིན་པཱ་ཤིའི་ཧྲེང་པའོ་ལོའོ་སློབ་ཆེན་དང་སཱ་ཡུའུ་ཝ་ཏོའོ་བདེ་པ་ཤིའི་ཡ་སློབ་ཆེན་གྱི་བློ་འདྲི་ཡུལ་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གནང་མྱོང་འདུག དེ་སྔོན་རོལ་ཆ་དཀྲོལ་གཏོང་དང་གདངས་རྩོམ་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ༡༩༧༩ལོར་ལུན་ཏྲོན་སློབ་ཆེན་ཡཱ་ཧྥེའི་སློབ་གླིང་ནས་འབུམ་རམས་པའི་སློབ་གནས་ཐོབ། གཙོ་བོའི་ཞིབ་འཇུག་ཁ་ཕྱོགས་ནི་ཆོ་ག་དང་རོལ་དབྱངས། མི་རིགས་རོལ་དབྱངས་ཐད་ཆེད་དུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་རོལ་དབྱངས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

{21} རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་དང་བོན་པོ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་སྐད་གྲགས་ཅན་Kvaerneཁོང་ནི་ཕུལ་བྱུང་གི་བོད་རིག་པ་མཁས་ཅན་ཞིག་དང་སྒྱུ་རྩལ་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་མཁས་ཅན་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ལོ་༡༩༤༥ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། ༡༩༧༠ལོར་ཨའོ་སི་ལུའུ་སློབ་ཆེན་དུ་སཾསྐྲྀ་ཏའི་སློབ་གནས་ཐོབ་པ་དེ་ནས་ཁོང་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་ཁས་ལེན་ཐུབ། ༡༩༧༣ལོར་སློབ་ཆེན་དེ་ནས་འབུམ་རམས་པའི་སློབ་གནས་ཐོབ། སྤྱི་ལོ་༡༩༧༥ནས་༢༠༠༧ལོའི་བར་དུ་སློབ་གྲྭ་དེ་རུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལ་འཆད་ཁྲིད་གནང་ནས་བཞུགས། ད་ལྟའང་སློབ་ཆེན་དེའི་རྒན་ཞུའི་སློབ་དཔོན་ཡིན། ༡༩༧༦ལོར་ཁོང་ནོར་ཝིའི་སློབ་ཆེན་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་དང་སྐད་ཡིག་སློབ་གླིང་གི་ལས་མི་ཞིག་ཆགས། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༢ལོ་ནས་བཟུང་ཁོང་ཨོ་སི་ལུའུ་སློབ་ཆེན་གྱི་མིའི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་གཤིབ་བསྡུར་སློབ་གླིང་དོ་དམ་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་ཞིར་ལས་གནས་སྤར། ཁོང་གི་ཆེད་རྩོམ་དེབ་ཁ་ཤས་ཤིག་པར་སྐྲུན་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས་ཡོད། གཙོ་བོའི་ཞིབ་འཇུག་ཁ་ཕྱོགས་ནི་ནང་ཆོས་དང་བོད་ཀྱི་བོན་པོའི་ཆོས་ལུགས་སྐོར་ཡིན། དཔེར་ན་༼བོན་གྱི་བསྟན་བཅོས།༽(The Liferature of Bon)ཟེར་བའི་རྩོམ་ཡིག་དང་ཆེད་རྩོམ་༼ནང་ཆོས་གསང་སྔགས་དབྱངས་ཀྱི་བདེམས་བསྒྲིགས༽ སྒྲུབ་སྦྱོང་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག (An Anthology of Buddhist Tantric Songs: A Study of the Caryagiti, Orchid press Publishing Limited; Revised edition 1986-12)སོགས་ཀྱང་ཡོད།

{22}  གཡུང་དྲུང་སྐྱབས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་༼བོན་ལྷོ་གཏེར་ལུགས་ཀྱི་ཐེག་པ་རིམ་དགུའི་རྣམ་བཞག་རགས་ཙམ་བརྗོད་པ།༽  ༼བོད་ལྗོངས་ནང་བསྟན།༽ ༢༠༡༢ལོའི་འདོན་ཐེངས་དང་པོ། ཤོག་ངོས་༡༡༦ལ་གསལ།

{23} ཁུ་བྱུག ཅོ་ག ཁྲུང་ཁྲུང་། ཐེ་བ། ཁུག་རྟ། ཕ་ཝང་། ཁྱིམ་བྱ། བྱ་ཝང་། གོང་མོ། དུང་ཁྲ། པུ་ཤུད། བྱ་མ་བྱིལ། ནེ་ཙོ་དང་བཅུ་གསུམ་ཡིན།

{24} ༢༠༡༣ལོའི་ཟླ༡པོར་ནག་ཆུ་ཏིང་དངུལ་བོན་དགོན་གྱི་དགེ་འདུན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་འོད་གསལ་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་པའི་ཟིན་ཐོ་ལས་དྲངས། བཅར་འདྲིའི་ནང་དོན། བོན་ལུགས་ཀྱི་དབྱངས་ཡིག་སྐོར། ས་གནས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་རྣམ་སྲས་གླིང་༩པ།

{25} བཞད་གཞུང་བསོད་ནམས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་༼གྲངས་བཅུ་གསུམ་དང་འབྲེལ་ཡོད་བོད་ཀྱི་གླུ་གར་རོལ་དབྱངས་ཆེ་གྲས་ཁག་གི་སྐོར་ལ་མདོ་ཙམ་གླེང་བ།༽ ༼བོད་ལྗོངས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག༽༢༠༡༢ལོའི་འདོན་ཐེངས་དང་པོ། ཤོག་ངོས་༣༠ནས་༤༥བར་གསལ།

{26} གསལ་བྱེད་ཀྱི་དྲག་ཞན་ལ་སྔོན་འཇུག་གི་དྲག་ཞན་དང་། མིང་གཞིའི་དྲག་ཞན་དང་། རྗེས་འཇུག་གི་དྲག་ཞན་སོགས་ཡོད་ལ་དེ་དག་སོ་སོས་གསལ་བྱེད་ཀྱི་དྲག་ཞན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང་འདིར་དེ་ཙམ་གྱིས་འཐུས་པར་བྱའོ་། །

{27} གྱེར་བ་ལ་རིང་ཐུང་གི་སྒོ་ནས་གྱེར་རིང་དང་གྱེར་ཐུང་། ཚིག་ལྷད་ཡོད་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚིག་ལྷད་འ་དང་ཝ་དང་ཨ་སོགས་ཡོད་པ་དང་ཚིག་ལྷད་གང་ཡང་མེད་པ་སོགས་དབྱེ་བ་མང་དུ་ཡོད་པ་༼སྐད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་༽ཅེས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ་། །

{28} སྒོ་སྲུང་བ།

{29}  བཞད་མཐོང་སྨོན་རྫོང་གི་བྱང་ངོས་སྤྱི་ལེ་མཚམས་སུ་གནས་པའི་འབྲོག་སྡེ་ཞིག

{30} སྐབས་དེར་ལོ་༥༠ལྷག་ཡིན། ད་ཐེངས་ས་ཡུལ་དངོས་ལ་ཕྱིན་ནས་གཅོད་མཁན་དེ་ལ་ཐད་ཀར་བཀའ་འདྲི་ཞུ་དགོས་བསམ་ཡང་ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་ལ་གཅོད་མཁན་གང་དེ་ཚེ་ལས་འདས་ནས་ལོ་ཤས་ཕྱིན་འདུག

{31} ༢༠༡༣ལོའི་ཟླ་༨ཚེས་༢༦ཉིན། དར་ལྡིང་ཅོ་རོ་གྲོང་ཚོ་རུ་ལོ་༧༤ལ་སོན་པའི་སྤོ་བོ་སྐལ་བཟང་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་པའི་ཟིན་ཐོ་ལས་དྲངས།

{32} ཤོན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་༽དང་༼དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས་༽སོགས་སུ་འགྲེལ་བཤད་མི་འདུག་མོད། ༼གནའ་བོའི་ཞང་བོད་ཚིག་མཛོད་༽ཅེས་པའི་ནང་དུ་འདི་ལྟར་འཁོད་འདུག་སྟེ། ཤོན། ༼ཞང༽ཞང་ཞུང་གི་གར་རྩེད་ཅིག ལ་ལ་ནི་ཤོན་རྩེད་ལྟ་བུའོ། (༼གནས་བོའི་ཞང་བོད་ཚིག་མཛོད་༽དགེ་བཤེས་བློ་གྲོས་རབ་གསལ་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༠ཤོག་ངོས་༤༤༩སྟེང་གསལ།) དེ་བཞིན་ཤོན་ཞེས་པ་ཡང་ལྡེམ་མྱུར་ཆེ་བའི་མིང་ཚིག་ཞིག་ཡིན་པར་བསམས། གང་ལགས་ཤེ་ན། གང་ཞིག་ཚིག་གྲོགས་སུ་སྦྱར་ན་དེའི་དོན་འགྱུར་གྱི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཤོན་བྲོ། གར་མ་ཤོན། (གར་མ་ཤོན་ཞེས་པ་བུས་འཁྲབ་པ་ལ་གར་དང་བུ་མོས་འཁྲབ་པ་ལ་ཤོན་ཞེས་ཟེར། ཡིག་ཐོག་འཁོད་སྔ་བའི་ཤོན་གྱི་རོལ་ཆའི་ཁྲོད་དུ་སུར་རྣ་ཡོད་པ་དེ་གར་གྱི་ཁྲོད་དུའང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྲོལ་འདུག་པ་ལ་བལྟས་ན་གར་དང་ཤོན་གྱི་རོལ་དབྱངས་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་དམ་སྙམ།) རྔ་ཤོན། སེང་ཤོན། ལག་ཤོན། གཡག་ཤོན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ་། །དེས་ན་མིག་སྔའི་ཤེས་རྟོགས་ལས་ཤོན་ཞེས་པ་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་ཡིན་པ་དང་། འདིའི་ནང་དོན་ཡང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཐོག་ལུས་ཀྱི་སྟངས་སྟབས་སམ་གླུ་གར་གྱི་དོན་དུ་གོ་བར་སྙམ། ལུས་ཀྱི་སྟངས་སྟབས་ལ་གོ་བ་ལེན་དུས་འདི་ལ་འཁྲབ་པའི་དོན་ཡང་སྟོན་ཡོད་དེ། གཡག་ཤོན་དང་སེང་ཤོན། འབྲོང་ཤོན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ་། །གླུ་གར་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་གོ་བ་ལེན་དུས་འདི་ལ་ནང་མ་དང་སྟོད་གཞས་ལྟ་བུའི་གཏན་འཇགས་ཀྱི་རོལ་དབྱངས་སྒྲིག་གཞི་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ཐོག་ངག་ནས་དབྱངས་འདོན་པ་དང་ལུས་ཀྱིས་སྟངས་སྟབས་འགུལ་བའི་སྒྱུ་རྩལ་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན།

{35} ཚོམ་ཚོམ་ཞེས་པ་བོན་གྱི་ཡིག་ཚང་ཁག་གི་གོང་འོག་གི་དོན་ལ་བལྟས་ན་གླུ་གར་གྱི་རིགས་ཤིག་ལ་གོ་དགོས་པ་དང་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་བསུ་སྐྱེལ་མཛད་སྒོ་ལ་འཁྲབ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

{36} Dper Kvaerneཡི་བརྩམས་ཆོས་གྲགས་ཆེ་བ་༼བོད་ཀྱི་བོན་ཆོས།༽ཅེས་པ་ཡོད། (The Bon Religion of Tibet,Shambhala,2001)

{37} ཐུའུ་བཀྭན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་བརྩམས་པའི་༼ཐུའུ་བཀན་གྲུབ་མཐའ།༽ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༤ ཤོག་ངོས་༣༧༩ནས་༣༨༧བར་ལ་གསལ།

{38} དཔལ་ཚུལ་གྱིས་བརྩམས་པའི་༼གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ཕྱོགས་བསྡུས།༽བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༨ ཤོག་ངོས་༣༥༧ནས་༣༧༢བར་ལ་གསལ།

{39} 才让太:《本教历史三段论之由来及剖析》,《中国藏学》,2008年第4期。

{40} {41} སྒྲུང་མཁན་གྲགས་པ་བཤད་པ་དང་བོད་ལྗོངས་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོས་བསྡུ་སྒྲིག་བྱས་པའི་༼མོན་གླིང་གཡུལ་འགྱེད།༽ བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༠ རིམ་བཞིན་ཤོག་ངོས་༡༨དང་༢༧ལ་གསལ།

{42} འཁོར་འདས་གཉིས་ཀྱི་བོན་ནི། གཟུགས་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་འཁོར་བའི་བོན་དང་སྦྱིན་པ་ནས་བླ་མེད་བར་མྱང་འདས་ཀྱི་བོན་གཉིས་སོ། །

{43} སྐུ་གསུམ་ནི་བོན་སྐུ། ལོངས་སྐུ། སྤྲུལ་སྐུ་བཅས་ཡིན།

{44} ཁམས་ལྔ་ནི་སའི་ཁམས་དང་ཆུའི་ཁམས། རླུང་གི་ཁམས། མེའི་ཁམས། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཏེ་ལྔའོ་། །

2R{45} བསྒོམ་པའི་བོན་བདུན་ནི་འཆི་བ་མི་རྟག་པར་བསྒོམ་པ། དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བ་བསྒོམ་པ། འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་བསྒོམ་པ། ལས་རྒྱུ་འབྲས་བསྒོམ་པ། བྱམས་སྙིང་རྗེ་བསྒོམ་པ། སྐྱབས་འགྲོ་སེམས་བསྐྱེད་བསྒོམ་པ། འབྲས་བུ་སྟོང་ཉིད་བསྒོམ་པ་དང་བདུན་ནོ། །

 

 

དཔྱད་མཆན་སྤེལ།

ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཡིག་གི་ས་གནས་དེ་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་ཀི་མིན། རྟགས * ཅན་ངེས་པར་དུ་བླུགས་དགོས།